Xan El Şeylan

Xan El Şeylan di dawiya serdema Osmanî de, di sala 1899an a piştî zayînê de li Kolana El Xurnaq li navenda Necefa kevin a El Eşref, bi taybetî li taxa El Buraq li dawiya qiraxa rojhilatê wê, hatiye avakirin. Berî ku dewleta Osmanî dest deyne ser wê û bike rêveberiyek ji bo rêvebirina Necefê, ji aliyê Hac Mu'in, bazirganekî dewlemend ve, wekî mêvanxaneyek ji bo mêvanên Fermandarê Bawermendan (silavên Xwedê lê bin) hatiye avakirin. Piştre di navbera salên 1915 û 1917an de wekî baregeha hikûmeta herêmî ya bajêr hatiye bikaranîn.

Piştî destpêkirina Şoreşa 1920an di sî Hezîrana 1920an de, xan bûye navendeke ragirtinê ji bo girtiyên Brîtanî yên ku ketine destê şoreşgeran, û ev yek jî kiriye yek ji şahidên dîrokî yên herî berbiçav ên wê destana neteweyî ya mezin ku Iraq ji dagirkeriya Brîtanî rizgar kiriye.

Xan, ku li ser erdê 1500 metreçargoşeyî hatiye avakirin, ji jêrzemîn û du qatên jorîn pêk tê ku gelek odeyên bi hev ve girêdayî ne û li pêşiya wan îwanên kemerî yên bi şêwazek mîmarî ya xweşik hatine çêkirin. Dîwarên wê gravurên û xemlên Îslamî hildigirin, di heman demê de banên wê bi şiklê kemerên kerpîç hatine çêkirin. Bilindahiya giştî ya avahiyê 12 metre ye.

Xan wekî muzexaneyek mîratê ji bo Şoreşa 1920-an û mîrateya bajarê Necef el-Eşref hatiye nûjenkirin. Koleksiyonên mîratê yên cûrbecûr ên çek, zêr û amûrên malê yên sifir dihewîne, û holeke panoramîk a taybetî heye ku Şerê Şoreşa 1920-an temsîl dike. Qata wê ya yekem ji bo mîrateya Necefê û qata wê ya duyem jî ji bo belgeyên girîng ên têkildarî Şoreşa 1920-an hatiye veqetandin.

Ev abîdeyê ne tenê li Necefê, lê di heman demê de li Iraq û cîhana Ereb û Îslamî jî, ji ber bûyerên girîng ên ku şahidiya wê kiriye, wekî yek ji saziyên girîng tê hesibandin.