سەنگەر و مۆزەخانەی بەدر

بەدر شارۆچکەیەکە لە پارێزگای ئەلمەدینە بە نزیکەیی ١٣٠-١٥٠ کم لە باشووری ڕۆژئاوای مەدینە دوورە، شوێنی شەڕی بەدر (١٧ ڕەمەزانی ٢ی کۆچی / ئازاری ٦٢٤ی زایینی)، یەکەم سەرکەوتنی سەربازی گەورەی کۆمەڵگەی موسڵمانی سەرەتایی بوو، کە تێیدا هێزێکی نزیکەی ٣١٣ موسڵمان لەشکرێکی زۆر گەورەتری قوڕەیشی مەککەی کە نزیکەی ١٠٠٠ کەسی تێدابوو شکست پێهێنا. سەنگەرەکە ئەمڕۆ دۆڵی بیابانێکی کراوەی نزیکەی ١٠٠ هەزار مەتر چوارگۆشە دەگرێتەوە و چەندین پێکهاتەی جیاواز لەخۆدەگرێت: مزگەوتی عەریش لە لێواری باکوور (کە نیشانەی پەناگەی فەرماندەیی پێغەمبەرە)، تەپۆڵکەی گەیشتنی کەثیب ئەلحەننان لە باکووری ڕۆژئاوا، جەبەل الملایکە (چیای فریشتەکان) لە لای ڕۆژئاوا، گۆڕستانی فریشتەکان شەهیدانی بەدر نزیکەی ٥٥٠ مەتر ڕۆژئاوا، و بیرە وشکەکەی (قالیب) کە سەرۆک عەشیرەتە کوژراوەکانی قوڕەیشی تێدا نێژرابوون. هەندێک لە بەڕێوەبەرانی گەشتیاری ئاماژە بە 'مۆزەخانەیەکی' پەیوەندیدار دەکەن، بەڵام بینایەکی مۆزەخانەی گشتی جیاواز و سەربەخۆ پشتڕاستکراوەتەوە کە کاتەکانی کردنەوەی ئاسایی هەیە، لە سەرچاوە بەردەستەکانەوە نەتوانرا پشتڕاست بکرێتەوە.