تاڵاوەکانی میزۆپۆتامیا

خاکی عەرەبەکانی مارش

هەزاران ساڵە مەدانەکان - عەرەبەکانی مارش - لە نێوان ئەم ئاوانەدا دەژین، خانوو و هۆڵی میوانداری گەورە بە تەواوی لە کانییەوە دروست دەکەن، گامێشی ئاویان دەڕوات و بە کانۆ گەشت دەکەن. شێوازی ژیانی ئەوان یەکێکە لە کۆنترین شێوازە بەردەوامەکانی ژیان لەسەر زەوی.

هۆڵێکی ڕیدز

مودیف میوانخانەی نەریتی عەرەبەکانی مارش، بە تەواوی لە کانی و ماتەی کانی دروستکراوە بەبێ ئەوەی یەک بزمار و پارچە دارێک بێت. ستوونی کانییە کۆکراوەکان لە سەرەوە دەچەمێنرێنەوە و بەیەکەوە دەبەسترێنەوە بۆ ئەوەی تونێلێکی زێڕینی درێژ پێکبهێنن و بیناکە وەک ناوەندی کۆمەڵایەتی و دادوەری و ئایینی ژیانی کۆمەڵایەتی کاردەکات.

عەرەبەکانی مارش و بوفالۆکانیان

ژیان لە تاڵاوەکاندا سەنتەری لەسەر مەعدانەکانە، عەرەبەکانی مارش، کە کولتوورەکەیان دەگەڕێتەوە بەرەو سۆمەرییەکان. ئەوان لە نێوان دوورگەکانی کانیاوەکاندا کانۆی ماشووف باریک دەکەن، ماسی لە کەناڵەکاندا دەگرن، برنج دەچێنن و گامێشی ئاوی ماڵان لە ئاوەکەدا دەڕوات، تەنانەت ئاژەڵەکان بەناو کانییەکاندا دەبەن لە ئاوی نزمدا بۆ کردنەوەی ڕێگاکان.

مەشووفێک لە ڕێگەی ڕیدەکانەوە

ڕێگەی کلاسیکی بینینی تاڵاوەکان بە ماشووفە - کەنۆکە باریکەکەی ئەهوار - کە بە تونێلەکانی کانییە سەوزە بەرزەکاندا دەخلیسکێتە ناو تاڤگە کراوەکانەوە کە لەگەڵ باڵندەکاندا زیندوون. لە بەیانی و ئێوارەدا ئاوەکە دەگۆڕێت بۆ زێڕ و تاڵاوەکە بە تەواوی زیندوو دەبێتەوە.

ئاوەڕۆ و لەدایکبوونەوە

دوای ڕاپەڕینی ساڵی 1991، بە ئەنقەست تاڵاوەکان لە ڕێگەی پڕۆژەی کەناڵە زەبەلاحەکانەوە ئاویان لێ دەرچوو و تا ساڵی 2003 نزیکەی 90%ی قەبارەی خۆیان لەدەستدابوو، بەمەش مەعدان پەرشوبڵاوی کرد و دانیشتوانەکەی داڕما. لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ خەڵکی ناوچەکە دایکەکانیان شکاند و ئاوەکان دەستیان بە گەڕانەوە کرد؛ زۆربەی تاڵاوەکان چاک بوونەتەوە، هەرچەندە ئێستا وشکەساڵی و بەنداوەکانی سەرەوە هەڕەشەی لێدەکەنەوە. لە ساڵی ٢٠١٦ ئەهوەری باشووری عێراق وەک میراتی جیهانی یونسکۆ نووسرا.