Han Al Atayshi

Han Atayşi, Osmanlı devleti döneminde bu yol üzerindeki bir grup hanla birlikte inşa edilmiş, Kerbela'nın kutsal şehrindeki en eski tarihi hanlardan biri olarak kabul edilir. İran'ın Tus şehrinden başlayıp Necef-i Eşref şehrindeki Han Atayşi'de sona eren 99 handan biridir.

Han Atayşi, 18. yüzyılın sonlarında, Hiri ölçüsünde tuğlalardan inşa edilmiştir. Bu tuğlaların, hanın yakınında bulunan ve arkeologların Lahmi dönemine ait olduğunu düşündüğü arkeolojik Tell Atayşi kalıntılarından alındığına inanılmaktadır.

Hanın mimari tarzı, iç eyvanların (kemerli salonlar) yarım daire kemer tarzında çatılı olduğu ve hanın dört köşesine güzel bir geometrik simetriyle dağıtıldığı Hiri tarzına benzemektedir. Bu tarzın avantajlarından biri, kışın güneş ışığının içeri girmesine ve yazın sıcağın serinletilmesine olanak sağlamasıdır.

Han, 65 metre uzunluğunda ve 51 metre genişliğinde dikdörtgen şeklindeydi. Dış duvarları yaklaşık beş metre yüksekliğinde ve bir metre kalınlığındaydı; üst kısmı ise hanın hırsızlardan korunması ve savunması için kullanılan ok delikleri ile donatılmıştı. Dış köşeleri, her biri 4,5 metre yarıçapında dört büyük kule ile güçlendirilmişti. Güneybatı cephesinde, duvar seviyesinden dışarı doğru çıkıntı yapan, üç metre yüksekliğinde ve iki metre genişliğinde, hasır örgüsünü andıran iç içe geçmiş tuğla süslemelerle bezeli büyük sivri bir kemerle taçlandırılmış bir girişi vardı. Merkezinde, 50 metre uzunluğunda ve 35 metre genişliğinde, çeşitli boyutlarda eyvanlarla çevrili, kuleleri silindirik boyunlar üzerine oturan yarım küre kubbelerle örtülü odalarla çevrili açık bir iç avlu bulunuyordu.

2008 yılında arkeoloji ekibi tarafından yapılan kazılar, iki farklı döneme ait iki arkeolojik tabakanın varlığını ortaya koymuştur. Bulunan seramik ve cam eserler, Hicri 221-279 yılları arasında hüküm süren Abbasi dönemine ait olduklarını gösterdi. Ayrıca, ön yüzünde "Allah'tan başka ilah yoktur" ve arka yüzünde "Muhammed Allah'ın elçisidir" yazılı bir bakır sikke de bulundu. Irak Müzesi'ndeki nümismatik uzmanlarına sunulan bu sikkenin, Abbasi dönemine ait olduğu belirlendi.