مسجد جامع سهله

مسجد سهله یکی از مشهورترین و بزرگترین مساجد ساخته شده در کوفه در قرن اول هجری به شمار می‌رود و به دلیل فضیلت‌هایی که به صراحت در روایات شریف ذکر شده است، پس از مساجد چهارگانه امامیه، از نظر جایگاه و مقام در رتبه اول قرار دارد.

این روایات نشان دهنده قدمت عمیق این مکان مبارک و ارتباط آن با سلسله انبیا و رسولان است، زیرا این مکان خانه حضرت ادریس و محل کار او، خانه حضرت ابراهیم خلیل و پایگاه رسالت او، محل سکونت حضرت خضر و محل رفت و آمد مکرر او و محل اقامت حضرت داوود بوده است. روایات تأیید کرده‌اند که همه پیامبران و جانشینان آنها در آن نماز خوانده‌اند و چهره‌های آنها بر روی سنگی که در داخل آن یافت می‌شود، حک شده است.

در طول تاریخ نام‌های مختلفی به آن داده شده است، از جمله مسجد القری، مسجد بری و مسجد بنی ظفر، اما نام «سهله» رواج یافت و در میان مردم رواج یافت و به قبرستانی قدیمی از قبرستان‌های کوفه که در حاشیه آن قرار داشت، نسبت داده شد.

از برجسته‌ترین روایات در مورد فضیلت این مسجد، می‌توان به این سخن امام سجاد (ع) اشاره کرد: «هر کس در آن دو رکعت نماز بخواند، خداوند دو سال به عمرش می‌افزاید.» و همچنین سخن امام صادق (ع) که می‌فرمایند: «هیچ گرفتاری به آن نیامده که بین دو نماز عصر دعا کند و از خدا طلب بخشش نماید، مگر اینکه خداوند گرفتاری او را برطرف کرده است. و هر کس در آن ساکن شود، گویی در خیمه رسول خدا (ص) ساکن است.» علاوه بر این، این مسجد ارتباط نزدیکی با امام مهدی منتظر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) دارد، زیرا روایات تأیید می‌کنند که ایشان دائماً در آن حضور دارند و پس از ظهورشان، این مسجد خانه و محل سکونت اهل بیت ایشان است.

اما مسجد به شکل فعلی خود، مستطیل شکل است و ضلع شمالی و جنوبی آن ۱۶۰ متر و ضلع شرقی و غربی آن ۱۳۰ متر امتداد دارد. دیوار آن مرتفع و توسط برج‌های نیم‌دایره‌ای پشتیبانی می‌شود و حیاط آن باز است و زیارتگاه‌ها و محراب‌هایی برای پیامبران و امامان (علیهم السلام) در مرکز و گوشه‌های آن پراکنده شده‌اند. برجسته‌ترین آنها عبارتند از:

مقام امام زین‌العابدین در مرکز مسجد

مقام امام صادق در شمال آن

مقام امام مهدی در مرکز ضلع جنوبی، ساخته شده در سال ۱۱۸۱ هجری قمری به دستور سید محمد مهدی بحرالعلوم، که بر فراز آن گنبدی از کاشی‌های آبی قرار دارد.

مقام حضرت ابراهیم خلیل در گوشه شمال شرقی

مقام حضرت ادریس در گوشه جنوب شرقی

مقام حضرت هود و صالح در گوشه شمال غربی

مقام حضرت خضر

این مسجد دارای مناره‌ای است که در سال ۱۳۷۸ هجری قمری ساخته شده و سید محمد حلی آن را در این بیت به یادگار گذاشته است:

به سهله بروید و از هر بلا و سختی پناه ببرید. این مسجدی است که در آن عبادت در جهت و سکوت اوج گرفته است. مناره در داخل آن ساخته شده تا با صدای بلند اذان بگوید. زیرا در تاریخ آن آمده است: وَ یُذْهِبُونَ بِکُلِّ وَقَتْ نَزِلَةً.