Abbas İbn Firnas Anıtı

Ebu el-Kasım Abbas ibn Firnas ibn Wirdas el Takurini, insanlı uçuşa yönelik ilk girişimleriyle tanınan, Endülüs'lü Müslüman bir çok yönlü bilgin, mucit ve bilim insanıydı. Emevi döneminde Endülüs'ün Ronda kentinde doğan İbn Firnas, aynı zamanda ünlü bir şair ve matematik, astronomi, kimya ve mühendislik alanlarında başarılı bir bilgindi.

Astronomi ve mekanik bilimlerine çeşitli katkılarda bulundu. Gezegenlerin ve yıldızların hareketini simüle eden mekanik bir cihaz tasarladı ve renksiz cam üretme yöntemini keşfetti. Bu yenilik, o dönemde "okuma taşları" olarak bilinen, okuma için büyüteçlerin yaratılmasına yol açtı.

Ronda yakınlarındaki Takurunna köyünde doğan İbn Firnas, Kurtuba'da büyüdü ve burada felsefe, kimya ve astronomi alanlarında eğitim gördü ve üstün başarılar elde etti. İbn Firnas, aralarında I. Hakam, oğlu II. Abdül Rahman ve torunu I. Muhammed'in de bulunduğu birçok Emevi hükümdarının çağdaşıydı. Kraliyet sarayı ve şairleriyle yakın ilişkiler kurdu ve II. Abdül Rahman onu kişisel astronomi öğretmeni olarak atadı. "Endülüs Bilgesi" onursal unvanını kazandı.

Bir şair olarak, etkileyici ve incelikliydi ve Halil ibn Ahmed el-Ferahidi'nin Vezin Kitabı'nda ortaya konan karmaşık şiir sistemini çözmekle tanınır. Ayrıca müzik konusunda derin bir bilgiye sahipti ve yetenekli bir (lavta) oyuncusuydu.

İbn Firnas, zamanının çok ilerisinde olan icatlarıyla geniş çapta ün kazandı. Bir dönem, sapkınlık ve ateizmle suçlandı ve Büyük Cami'de halka açık bir yargılama yapıldı. Ancak, suçlamaların abartılı ve cehalete dayalı olduğu düşünüldüğü için beraat etti.

Birçok yeniliğinin yanı sıra, Al Miq ta olarak bilinen bir su saati tasarladı ve taştan şeffaf cam üretmeyi başardı. Tıbbi kullanım için optik lensler icat etti ve gök cisimlerinin hareketlerini taklit eden Dhat Al Ḥalaq (“Halkalı Olan”) adlı bir astronomik cihaz inşa etti. Ayrıca, ham taşların Mısır'a gönderilmesine gerek kalmadan, Endülüs'te kuvars kesme yöntemini geliştirdi.

Yazı alanında ise, dünyanın ilk dolma kalemini icat ettiği kabul edilir: mürekkebin sivri bir uca akmasını sağlayan, mürekkep haznesine bağlı bir silindir, zamanının çok ilerisinde bir buluştu.

İbn Firnas, kendi evinde gece gökyüzünü simüle etmek için tasarlanmış bir oda inşa etti. Ziyaretçiler, odanın altındaki bir laboratuvardan çalıştırdığı cihazlarla kontrol edilen yıldızları, bulutları, şimşekleri görebiliyor ve gök gürültüsünü duyabiliyorlardı. Ayrıca müzik ritmini düzenlemek için yenilikçi metronom türleri icat etti.

Ancak en efsanevi başarısı, insan uçuşuna yönelik belgelenmiş girişimidir. Tarihçi El Makkari'nin kayıtlarına göre, Bağdat'taki el-Rusâfe sarayının yakınlarında İbn Firnas, kendi tasarımı olan bir çift kanatla havalanarak, bilimsel ve kayıt altına alınmış bir yöntemle uçmayı deneyen tarihteki ilk kişi oldu. Bu başarısı, İngiltere'deki Malmesbury'li Eilmer'in (yaklaşık 1000-1010 MS) daha az belgelenmiş uçuş deneyinden önce gerçekleşti.