Muhammed Mehdi El Cevahiri Evi

“Beyt el-Cevahiri” (El-Cevahiri Evi), Irak'ın ikonik şairi Muhammed Mehdi el-Cevahiri'nin Irak'ta sahip olduğu tek evdir. Gazeteciler için arazi dağıtım girişiminin bir parçası olarak Bağdat'ın güneyindeki El-Kadisiyye bölgesinde 540 metrekarelik bir arsa aldıktan sonra, evi kendisi inşa ettirdi. Ev 1971 yılının sonunda tamamlandı, ancak El-Cevahiri, hayatının büyük bir bölümünü Bağdat'ta kiralık evlerde geçirdikten sonra, iktidardaki rejime karşı muhalefeti nedeniyle 1980'lerin başında Prag'a sürgüne gitti.

1970'lerde ev, Irak'ın kültürel ve siyasi elitinin merkezi haline geldi; çeşitli ideolojik ve sanatsal geçmişlerden entelektüelleri bir araya getiren edebi toplantılara, tartışmalara ve söyleşilere ev sahipliği yaptı.

Ancak ev daha sonra ihmal edildi ve neredeyse harabe haline geldi. El Cevahiri'nin ailesinin ve Iraklı aydınların on yılı aşkın süredir yaptığı çağrılara rağmen, Bağdat Belediyesi, 2013 yılında mülkün resmi olarak sahipliğini devralana kadar restorasyon konusunda ciddi adımlar atmadı. Proje, belediyenin tadilatların tamamlandığını ve müze ile kültür merkezinin açılışını, şairin ölümünün 25. yıldönümüyle aynı zamana denk gelecek şekilde duyurduğu Ağustos 2022'ye kadar askıda kaldı.

Bugün, ev, bir kütüphane, kişisel eşyaların sergilendiği bir sergi ve uzun edebi yolculuğunu anlatan fotoğrafların yer aldığı, "Cumhuriyetin Şairi" olarak anılan adamın mirasını koruyan yaşayan bir müzeye dönüştürüldü.

El Cevahiri, modern Arap şiirinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. Klasik biçimi, etkileyici dili ve halkın duygularını ve mücadelelerini ifade etme konusundaki sarsılmaz yeteneğiyle tanınan şair, 20. yüzyıl Arap edebiyatında eşsiz bir yer edinmiştir.

Necef'te dindar ve bilgin bir ailede doğan El Cevahiri, klasik Arap ilimleri okudu ve özellikle El Mutanabbi olmak üzere önemli şairlerin eserlerini ezberledi. Kariyeri hem eğitim hem de gazetecilik alanlarını kapsadı; El Furat, El İnkilab (Devrim) ve El Ra'i El Aam (Kamuoyu) gibi birçok gazete kurdu. Şiir alanındaki ilk çıkışını 1923 yılında Hilbat El Adab (Edebiyat Arenası) adlı şiir koleksiyonuyla yaptı ve ardından döneminin acılarını ve çalkantılarını yansıtan birçok eser daha yayınladı.

El Cevahiri, cesur siyasi duruşlarıyla tanınıyordu. Kraliyet sarayında kısa bir süre kaldıktan sonra, "Jarribini" (Beni Dene) adlı şiirinin tartışma yaratmasının ardından istifa etti ve kalemini adaletsizliğe karşı çevirdi; bu da sansüre, tutuklamalara ve sürgüne yol açtı. 1936'da El İnkilab gazetesini kurdu, üç ay hapis yattı ve gazeteyi El Ra'i El 'Aam adıyla yeniden yayınladı; ancak gazete defalarca kapatıldı ve bu da onu İran'a kaçmaya zorladı.

Milli Parti'nin kurulmasına yardımcı oldu ve 1947'de parlamentoya seçildi, ancak özellikle kardeşinin Portsmouth Antlaşması'na karşı yapılan gösterilerde öldürülmesinin ardından antlaşmaya protesto amacıyla istifa etti. 1949'da Polonya'daki Dünya Barış Kongresi'ne tek Arap delegesi olarak katıldı ve daha sonra Dünya Barış Konseyi'ne seçildi.

1958 devriminin ardından "Cumhuriyet Şairi" unvanını aldı ve Başbakan Abdül Kerim Kasım'ın huzurunda göreve başlayan Irak Gazeteciler Sendikası'nın ilk başkanı oldu. Ancak siyasi ayrılıklar onu önce Lübnan'a, ardından 1961'de siyasi sığınma talebinde bulunduğu Çekoslovakya'ya sürgüne zorladı.

El Cevahiri, Sovyetler Birliği'nde soğuk algınlığı geçirdikten sonra edindiği ve kızı Hayal El Cevahiri'nin hatırladığı gibi, uyurken bile asla çıkarmadığı, kendine özgü kadife şapkasıyla da tanınıyordu.

El Cevahiri, 27 Temmuz 1997 Pazar günü Şam'da 98 yaşında vefat etti. Eşiyle birlikte, Seyyide Zeyneb yakınlarındaki "Maqbarat Al Ghuraba" (Yabancılar Mezarlığı)'na defnedildi.

Mezar taşına, özlemini hiç kesmediği vatanına yürek burkan şu sözler kazınmıştır:

"Burada, Dijla Al Khayr'dan çok uzakta bir adam yatıyor."