Kutsal Kadhimiyah Türbesi

Kadhimiye Türbesi, İmam Musa el-Kadim ve torunu İmam Muhammed el-Cevad'ın kutsal istirahatgahıdır. Bağdat'ın kuzeyindeki El-Kadimiye bölgesinde, onların mezarlarının üzerine inşa edilen türbe, Abbasi döneminde "Şuniniziyye Mezarlığı" veya "Kureyş Mezarlığı" olarak bilinen ve birçok önemli dinî ve ilimî şahsiyetin mezarlarının bulunduğu bir mezarlık alanında yer almaktadır.

19. yüzyılın başlarında, orijinal mezarlar kaldırılmış ve yerlerine bir cami ve iki kubbeli türbe inşa edilmiştir. Alan, 20. yüzyıl boyunca çeşitli genişletmelerden geçerek bugün gördüğümüz muhteşem kompleksi şekillendirmiştir.

İmam Musa el-Kadim, Hicri 183 yılında vefat etmiş ve o zamanlar Bağdat şehir surlarının dışında bulunan, şimdiki El-Kadimiye'de defnedilmiştir. Ondan önce, Halife Ebu Cafer el-Mansur'un (Bağdat'ın kurucusu) oğlu Cafer, aynı mezarlığa Hicri 150 yılında (Miladi 767) defnedilmiştir. Hicri 220 yılında (Miladi 834) İmam Muhammed el-Cevad, Samarra'da vefat etmiş ve naaşı dedesinin yanına defnedilmek üzere Bağdat'a getirilmiştir.

Türbenin üzerindeki ilk yapı, Buyid hanedanından Muizz el-Devla tarafından Hicri 336 yılında inşa edilmiştir. Daha sonra, Hicri 367 yılında, Adud el-Devla, hacıları ve sakinleri ağırlamak için türbenin etrafına konutlar inşa etmiştir. Kompleks, Hicri 443 ve 622 yıllarında iki büyük yangın geçirmiş ve önceki mimarinin büyük bir kısmı yok olmuştur. İkinci yangından sonra, Halife El-Zeyrin bin Amr Allah ve oğlu El-Mustansir bin Allah, tam bir yeniden inşa emri vermiştir. Hicri 624 yılında, kraliyet emriyle türbenin üzerine ahşap bir lahit yerleştirilmiştir. Hicri 769 yılında, tekrarlanan sellerin yapısal hasara yol açmasının ardından, Celayiri hanedanından Sultan Uveys, iki kubbe ve iki minare inşa ettirdi, mezarların üzerine mermer lahitler yerleştirdi ve türbenin içini Kur'an ayetleriyle işlenmiş Kashani çinileriyle süsledi. Çevredeki avlular ve konaklama yerleri de restore edildi.

Hicri 914 yılında (Miladi 1509) Safevi Şahı I. İsmail Bağdat'ı işgal ettikten sonra, Hicri 929 yılında türbeyi ziyaret etti ve mevcut yapının yıkılmasını emretti. Kutsal alanı genişletti, salonları mermerle döşedi ve yeni ahşap lahitler yerleştirdi. Ayrıca iki yerine dört minare inşa edilmesini emretti ve bugün yerel olarak Mescid-i Cevadeyn olarak bilinen Safevi Camii'ni inşa ettirdi. Hayvan ahırlarını türbenin dışına taşıdı ve iç mekanı avizeler ve asılı lambalarla süsledi.

Osmanlı Sultanı Kanuni Sultan Süleyman, Hicri 941 yılında Bağdat'a girdiğinde türbeyi ziyaret etti ve yeniden inşa çalışmalarının devam ettiğini ancak tamamlanmadığını gördü. Çalışmaların tamamlanmasını emretti, Mescid-i Cevadeyn'deki minberi yaptırdı ve minarelerden birinin inşasını denetledi. Hicri 1207 yılında Sultan Mahmud, Safevilerin başlattığı çalışmaları Osmanlı tarzında üç minare daha ekleyerek tamamladı.

Daha sonraki gelişmeler arasında, türbeyi doğu, güney ve batıdan çevreleyen geniş bir avlu oluşturulması ve kuzeyden Büyük Cami'nin bağlanması yer aldı. İki kubbenin ve kutsal alanların iç kısımları altın varak, mine ve vitray ile zengin bir şekilde dekore edildi. Duvarlar, ahşap üzerine monte edilmiş aynalı cam parçalarıyla kaplandı. Kubbeler ve dört küçük minare, Kerbela'daki İmam Hüseyin kubbesinin yeniden yaldızlanmasından kalan altın kullanılarak yaldızlandı ve gerektiğinde ek altın eklendi. Çalışmalar Hicri 1229 yılında tamamlandı. Hicri 1282 yılında, doğu eyvanı (kubbeli salon), Samarra'daki iki Askari İmamı'nın kubbelerinin yenilenmesinden elde edilen altınla süslendi. Daha sonra, Hicri 1293 yılında avlu genişletildi ve iki büyük kule saati yerleştirildi.

Bugün cami kompleksi, eşit büyüklükte iki altın kubbe ve dört yüksek minareden oluşmaktadır. Tavan, kutsal alanın 25 metre üzerinde yükselmekte olup, kubbeler içten karmaşık İslami motifler ve Kur'an ayetleriyle süslenmiştir. Dışarıdan bakıldığında, kubbeler 9.000 saf altın çiniyle kaplıdır ve her biri 35 metre yüksekliğinde dört altın minare ile çevrilidir; ayrıca 4,5 metre yüksekliğinde dört küçük kule daha bulunmaktadır.