Çığlık Anıtı

El Amiriye Sığınağı, diğer adıyla 25 Numaralı Sığınak, Bağdat'ın batısındaki El Amiriye mahallesinde, konutların arasında ve bir cami ile bir ilkokulun bitişiğinde yer almaktadır. Başlangıçta kimyasal ve biyolojik silahlar gibi konvansiyonel olmayan saldırılara dayanacak şekilde tasarlanmış, atom radyasyonuna ve havadan bulaşan kirliliğe karşı sıkıca kapatılmış, güçlendirilmiş bir sığınak olarak inşa edilmiştir.

Yaklaşık 1500 kişi kapasiteli olan sığınak, su, yiyecek, elektrik ve temiz hava ile donatılmış olup, sivillerin dış dünyaya erişmeye gerek duymadan günlerce güvenli bir şekilde içeride kalmalarını sağlamıştır. Yapı, her biri yaklaşık 500 metrekarelik üç kattan oluşmakta olup, duvarları 1,5 metreden kalın ve 4 santimetre kalınlığında çelik kirişlerle desteklenen betonarme bir tavana sahiptir. Ayrıca acil durum kapıları ve zemin kata çıkan iç merdivenler de bulunmaktadır.

İkinci Körfez Savaşı sırasında, 13 Şubat 1991 sabahı Amerikan hava saldırısında El Amiriyah Sığınağı bombalandı. İki F-117 savaş uçağı, bu amaç için özel olarak tasarlanmış ve o gün ilk kez test edilen iki lazer güdümlü füze bıraktı. İlk füze sığınağın çatısını deldi ve kapılarını kapattı; ikincisi sığınağın içinde patlayarak sıcaklığın binlerce dereceye yükselmesine neden oldu. Yoğun ısı, içerideki sivillerin (erkek, kadın ve çocuklar) bedenlerini eritti. İlk saldırının patlama dalgasıyla sığınaktan dışarı fırlatılan sadece 11 kişi hayatta kaldı.

Kurbanların kesin sayısı bilinmiyor. Bazı kaynaklar yaklaşık 400 cesedin bulunduğunu doğrularken, diğerleri birçok cesedin aşırı ısı nedeniyle tamamen buharlaştığını ve gerçek ölüm sayısının resmi rakamlardan daha yüksek olabileceğini öne sürüyor.

Toplam 408 kişi öldü; bunların arasında 261 kadın ve en küçüğü sadece yedi günlük olan 52 bebek de vardı. Ölenler arasında 26 Arap vatandaşı da vardı.

ABD yönetimi başlangıçta sığınağın askeri bir hedef olduğunu iddia etti. Ancak, katliamın korkunç görüntülerinin yayılmasının ardından gelen küresel tepki, Pentagon'u daha sonra bombalamanın bir hata olduğunu kabul etmeye zorladı ve sığınağı askeri komuta merkezi olarak yanlış sınıflandıran eski istihbarata atıfta bulundu.

Sığınağın kapıları mühürlenmişti, hiçbir kurtarıcı içeri giremedi ve hiçbir kurtulan kaçamadı. Duvarlar içeridekileri patlamalardan izole etmek için tasarlanmış olsa da, bunun yerine onları tuzağa düşürdü ve yangında ölmelerine neden oldu.

Sığınak daha sonra bir müzeye ve suçun kalıcı bir tanığına dönüştürüldü; modern Irak tarihinin en korkunç insani trajedilerinden birini, tüm ailelerin bir anda yok edildiği bir olayı belgeledi.

Trajedinin anısına, sanatçı Alaa Bashir tarafından "Çığlık" adlı büyük bir heykel anıtı yapıldı.

Anıt, katı taş bloklar arasında sıkışmış, gergin hatlara, kasılmış bir yüze ve sonsuz bir çığlık atan açık bir ağza sahip insan başını tasvir ediyor; bu, Irak halkının acı dolu ıstırabını hafızalara kazıyan, dehşet verici ve duygusal olarak yüklü bir görüntü.

Olay, "Acı Şafak" adlı bir uzun metrajlı filmle de anıldı ve böylece El Amiriye Sığınağı, unutulmaz bir insani felaketin kalıcı bir sembolü olarak kaldı.