١٧ی مزگەوتی ڕەمەزان

چیرۆکی مزگەوتەکە لە ساڵی 1355 کۆچی / 1938ی زایینی دەست پێدەکات، کاتێک بەردی بناغە دانراوە لەسەردەمی مەلیک غازی، کە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ئەوقافەوە پارەی بۆ دابینکراوە. لە سەرەتادا مەبەست لێی ناونرا مزگەوتی شا فەیسەڵی یەکەم.

لە ١٠ی تەمموزی ١٩٤٠ لە سەردەمی حوکمڕانی شازادە عەبد ئەلئیلا دەست بە بیناسازی دەستیپێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند وەستا. لە ساڵی ١٩٥١ لیژنەیەکی نوێ پێکهێنرا بۆ دەستپێکردنەوەی بیناسازی و گۆڕینی ناوەکەی مزگەوتی شا فەیسەلی دووەم. کارکردن تا ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو، پاشان جارێکی تر وەستا. دواتر ناوەکە وەک مزگەوتی ئەلعەلاویە پێشنیار کرا.

دواجار لە سەردەمی عەبدولکەریم قاسم سەرۆک کۆماردا، جارێکی دیکە بیناسازی دەستیپێکردەوە. بڕیار بوو ناوی مزگەوتی ئەلجومورییە (کۆمار) بێت، بەڵام کاتێک بە فەرمی لە ١٤ی تەمموزی ١٩٥٩ کرایەوە ڕۆژی نیشتمانیی عێراق بۆ یادکردنەوەی شۆڕشی ١٤ی تەمموز قاسم ناوی لێنا مزگەوتی شەهید (جامیع الشاهید). بەڵام بۆ ماوەی چوار ساڵی تر بە داخراویی مایەوە بۆ عیبادەت.

لە کۆتاییدا لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣ یەکەم نوێژی هەینی لەوێ لە سەردەمی سەرۆک عەبدولسەلام عارف ئەنجامدرا و بە فەرمی بە ناوی مزگەوتی ١٤ی ڕەمەزان کرایەوە، وەک ڕێزێک بۆ شۆڕشی ١٩٦٣ (١٤ی ڕەمەزانی ١٣٨٣ی کۆچی).

دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣، جارێکی دیکە ناوەکە گۆڕدرا بۆ نازناوی ئێستای: مزگەوتی ١٧ی ڕەمەزان، کە یادی شەڕی مێژوویی بەدر بوو.

مزگەوتەکە زیاتر لە پێنج هەزار مەتر چوارگۆشەیە و زیاتر لە دوو هەزار و 500 نوێژخوێنی تێدایە. تایبەتمەندیەکانی ئەمانە:

• شوێنی نوێژ (میحراب) کە لە سەرەوەی قوبەیەکی جوان ڕازاوەتەوە و بە مۆتیڤی ئیسلامی ئاڵۆز ڕازاوەتەوە

• منارەیەکی بەرز کە دوو باڵکۆنی هەیە (ḥawḍayn)، کە بە کاشی شین ئایکۆنی کەربەلا داپۆشراوە (al kashī al Karbala’ī)

• شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەت بە ئیمام و بانگخواز

• هۆڵێک بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆبوونەوەی ماتەمینی

• شوێنی نوێژی ژنان

• ژوورێکی کارگێڕی و خزمەتگوزاری

• باخچەیەکی ئارام کە دەوری پیرۆزگاکە داوە، کە ژینگەی ڕۆحی شوێنەکە بەرز دەکاتەوە