مۆنۆمێنتی شەهیدی عێراق

مۆنۆمێنتی شەهید یادگارییەکە کە لەلایەن پەیکەرتاشی عێراقی ئیسماعیل فەتاح ئەلتورکەوە لە ساڵی ١٩٨٣ دیزاین کراوە و دەکەوێتە بەغدای پایتەخت، لە دیوی ڕوسەفەی شارەکە.

ئەو شوێنەوارە بۆ یادکردنەوەی ئەو سەربازە عێراقیانەی لە شەڕی ئێران و عێراقدا کوژراون دروستکراوە. به ڵام عێراقییه کانی ئه مڕۆ به گشتی به یادی هه موو شه هیدانی عێراق ده زانن.

مۆنۆمێنتی شەهید لە چوارچێوەی بەرنامەیەکی بەرفراوانتر لەلایەن حکومەتی پێشووەوە دروستکراوە و بیرۆکەکە لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە سەریهەڵدا، ئامانجی دامەزراندنی چەندین بەرهەمی هونەرییە بە مەبەستی جوانکردنی شوێنەوارەکانی بەغدا و چاندنی هەستی شانازی نەتەوەیی و لە هەمان کاتدا نەمریکردنی وێنەی سەدام حوسێن وەک سەرکردەیەکی بەهێز و سەرکەوتوو.

لە سەردەمی لوتکەدا دروستکراوە کە سەدام حوسێن چەندین کاری هونەری ڕاسپاردووە و بڕێکی بەرچاو پارەی بۆ شوێنەوار و پەیکەر خەرج کردووە.

ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو سێ شوێنەوارەی کە بۆ یادکردنەوەی ئازار و مەینەتیەکانی عێراق لە ئەنجامی شەڕی هەشت ساڵە دروستکراون.

جوانی ئەم شوێنەوارە لە وەهمی بینایی ئەو دوو قوبەدایە: بینەر کە لە سەرەتای شەقامەکەوە دێت، وەک یەک قوبە داخراو دەیانبینێت و لەگەڵ نزیکبوونەوەی مرۆڤ، وردە وردە دەست دەکەن بە دابەشبوون بۆ دوو نیوە، وەک نیشانەی سەرهەڵدانی شتێک- بەرزبوونەوەی ئاڵای عێراق بەرەو سەرەوە.

دوو قوبە لەسەر سەکۆیەکی بازنەیی دادەنیشن کە تیرەکەی ١٩٠ مەتر دەبێت و لە ژێرەوەیدا مۆزەخانەیەک هەیە. بەرزی دوو قوبە ٤٠ مەتر و مۆنۆمێنتەکە ڕووبەرێکی فراوانی نزیکەی ٤٢ هێکتار داگیرکردووە.

تەواوی ئەم پێکهاتە لە ناوەڕاستی دەریاچەیەکی دەستکردی فراواندایە.

تێچووی دروستکردنی مۆنۆمێنتی شەهید نزیکەی ٥٢ ملیۆن دیناری عێراقی بووە (نزیکەی ٤٥ هەزار دۆلار)، ماوەی کارەکەش ٦٠٠ ڕۆژ بووە.

دوای ڕووداوەکانی ساڵی 2003، سەرنج ئاڕاستەی لابردنی ئەم شوێنەوارە کرا، چونکە لە کۆتایی یەکێک لە شەڕەکانی حکومەتی حزبی بەعسدا دروستکراوە، بۆیە زۆر کەس پێیان وابوو ئەم شوێنەوارە هێمای ئەو شوێنەوارە- هەرچەندە هیچ شتێک نییە کە ئاماژە بەوە بکات، چونکە ئیسماعیل دەیویست شوێنەوارەکەی تەنها هێمای شەهید بێت، لە هەموو سەردەم و شوێنێکدا.

هەر لەبەر ئەو هۆکارە ئیسماعیل دڵنیا بوو لەوەی کە شوێنەوارەکە بە هیچ دەسەڵاتێکەوە نەبەسترێتەوە، بۆ پاراستنی پیرۆزی و بەهای جوانکارییەکەی.

کاتێک پرسیار لە تەلارساز زاها حەدید کرا سەبارەت بەوەی کە کام مۆنۆمێنتی بەغدا پێ باشترە ببێتە هێمای میدیایی بۆ بەغدا، ئەو درێغی نەکرد — وتی مۆنۆمێنتی شەهیدە، چونکە دەربڕینترین مۆنۆمێنتی شانازی و قوربانیدانی گەلی عێراقە لە مێژووی هاوچەرخدا.