کافێی ئەل شابەندەر

کافێ ئەلشەبەندەر یەکێکە لە بەناوبانگترین کافێ کۆنەکانی بەغدا. بینای کافێیەکە پێشتر 'چاپخانەی ئەلشەبەندەر' بووە کە لە ساڵی ١٩٠٧ دامەزراوە و خاوەنەکەی موسا ئەلشەبەندەر بووە، کە لە سەردەمی دەسەڵاتی پاشایەتیدا لە ساڵی ١٩٤١ لە حکومەتەکەی ڕەشید عەلی ئەلگەیلانی بووەتە وەزیری دەرەوە. ئێستا بووەتە یەکێک لە یانە کۆمەڵایەتییە گرنگەکانی بەغدا، هەروەها بە یەکێک لە شوێنە گرنگەکانی کولتووری لە عێراق دادەنرێت، کە باس لە فەرهەنگ و هونەر و شیعر و سیاسەتی تێدا دەکرێت. خەڵکی ئاسایی و بازرگان و فەرمانبەر و نووسەران زۆر سەردانی دەکەن و سیاسەتمەدار و ڕۆشنبیرانی عێراقیش لەوێ کۆدەبوونەوە.

کافێیەکە بە شێوازە تەلارسازییە ڕەسەنەکەی بەغدادی جیا دەکرێتەوە، کە لە خشت و گچکە دروستکراوە و مۆبیلیاتە کۆنە دارەکانی و سامۆڤارە تەقلیدییەکانی چای هێشتۆتەوە. دیوارەکانی بە وێنەی مێژوویی کەسایەتییە دیارەکانی وەک مەلیک فەیسەڵی یەکەم و خەلیل پاشا و ئوم کولتووم ڕازاوەتەوە و وایکردووە لە مۆزەخانەیەکی زیندووی یادەوەری بەغدا بچێت.

لە مانگی ئازاری ساڵی 2007 ئەو چایخانەیە بۆردومانێکی تیرۆریستی کرا و زیاتر لە 100 کەس کوژران کە چوار لە کوڕەکانی خاوەن چایخانەکە حاجی محەمەد ئەلخەشالی و نەوەکەی بوون. سەرەڕای ئەم کارەساتە، کافێیەکە بە پاڵپشتی دەوڵەت و کۆمەڵگا ئاوەدانکرایەوە، هەروەها نازناوی 'کافێی شەهیدان'ی پێدرا وەک ڕێزێک بۆ قوربانییەکان.