مۆنۆمێنتی بەغداد

مۆنۆمێنتی بەغدا بە بەرزی لە دڵی پایتەختی عێراق وەستاوە، وەک یەکێک لە کارە هونەرییە دیارەکان کە لەلایەن پەیکەرتاشی گەورە محەمەد غانی حیکمەتەوە دروستکراوە.

ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ٢٠١٣ پەردەی لەسەر لادرا، ئەمەش وایکردووە ببێتە یەکێک لە کۆتا دروستکراوەکانی ئەم هونەرمەندە پێش کۆچی دوایی. بە سەرپەرشتی کوڕەکەی دوای کۆچی دوایی، وەک یادی باوک و وەک درێژەپێدەری گەشتە هونەرییە دەوڵەمەندەکەی تەواو بوو.

مۆنۆمێنتەکە لە ستوونێکی بەرز پێکهاتووە، لە سەرەوەی ئەو ستوونەدا ژنێک وەستاوە کە جلوبەرگی عەباسی لەبەردایە، کە هێمای شارستانیەتی کۆن و کۆنی بەغدایە.

لەسەر بنچینەی ستوونەکە شیعری ستایشی دەربڕینی خۆشەویستی بۆ بەغدا هەڵکەندرابوو، کە لەلایەن ژمارەیەک شاعیری گەورەی عەرەبەوە نووسرابوو، بۆ ئەوەی ئەو شوێنەوارە وەک شایەتحاڵێک بۆ تێکەڵبوونی هونەر و شیعر لە شکۆمەندکردنی شارەکەدا بوەستێت.

مۆنۆمێنتەکە نۆ بەیتی شیعریی حەوت شاعیر لەخۆدەگرێت کە ستایشی بەغدایان گوتووە.

لە ساڵی 2010 سەرۆکی شارەوانی بەغدا، محەمەد غەنی حیکمەتی ڕاسپارد بۆ بەرهەمهێنانی چوار بەرهەمی هونەری لە چوارچێوەی بەرنامەیەکی ڕۆشنبیری بۆ جوانکردنی پایتەخت. ئەم شوێنەوارە یەکێک بوو لەوانە، و لە ڕاستیدا ڕەمزیترین و مانادارترینیان بوو.

ئەم بەرهەمانە بە ئاوێتەیەکی جوانی نەریتی کۆنی عێراقی و هونەری مۆدێرن تایبەتمەند بوون، ئەمەش وایکرد کە ببنە هێمایەکی دیار لە دیمەنی جوانکاری بەغدادا.

ژنە عەباسییەکەی ناو مۆنۆمێنتەکە بەرجەستەی فیگەری ژنێکی ڕاکێشاوە، پشتی بە خۆرەوە گرتووە، چاوی بەرەو ئاسۆی دوور دەڕوانێت ئاماژەیە بۆ ئەو بیرۆکەیەی کە ڕەگ و ڕیشەی شارستانیەتی عێراقی لە ڕۆژهەڵاتەوە هاتووە، و بەغدا هەمیشە چرایەکی ڕووناکی و بیرکردنەوە بووە.

دوای چەند ساڵێک لە دروستکردنی مۆنۆمێنتەکە، هەندێک لە بەرپرسانی شارەوانی بەغدا پێیانوابوو بەرزییە زۆرەکەی وایکردووە کە ڕێبواران بە ئاستەم ببینن، بەو پێیەی تەنها بە بەرزکردنەوەی سەر بۆ سەرەوە دەتوانرێت سەیری بکرێت.

بەڵام، ڕێک ئەوە جەوهەری بیرۆکەی پەیکەرتاش بوو؛ ئەو ویستویەتی گەورەیی بەغدا و پێگە بەرزەکەی بەرجەستە بکات، شارێک کە تەنیا کاتێک دەبینرێت کە کەسێک بە ڕێز و شانازییەوە سەری بۆ بەرز بکاتەوە.

هەرچەندە بۆ ماوەیەکی کاتی گواسترایەوە بۆ ناوچەی ئەلعەلاوی (لە شوێنی پێشووی مۆنۆمێنتی ئازار)، بەڵام ناڕەزایەتی هونەرمەندان و ئەکادیمیستەکان بووە هۆی گەڕانەوەی بۆ شوێنی سەرەتایی خۆی، ئەمەش لەبەر ڕێزگرتن لەو دیدە هونەرییەی کە حیکمەت دەیویست بە تەواوی بمێنێتەوە.

بەم شێوەیە مۆنۆمێنتی بەغدا وەک بەرهەمێکی ئەبەدی دەمێنێتەوە کە هێمای مێینەیی و میرات و شانازییە و نوێنەرایەتی ڕێزلێنانێکی هونەری دەکات لە محەمەد غانی حیکمەتەوە بۆ شاری دایکی بەغدا.