دیواری دابول ئەلبەلام

دیواری دابول بەلەموان لە ساڵی 1985 لەلایەن هونەرمەند و نووسەری عێراقی نوها ئەلرادی دروستکراوە، و بە یەکێک لە ئایکۆنیترین پارچە هونەرە گشتیەکانی بەغدا دادەنرێت. دەکەوێتە شەقامی حەیفا، ڕاستەوخۆ بەرامبەر بینای کۆنی باڵیۆزخانەی بەریتانیا لە بەغدا، و وەک گێڕانەوەیەکی بینراو کاردەکات کە ڕێز لە کەسایەتییەکی نەریتی لە میراتی شارەکە دەگرێت.

لە دیوارە ڕەنگاوڕەنگەکەدا دابول بەلەموانەکە (داعبول ئەلبەلام، یەکێک لە بەناوبانگترین بەلەموانەکان (بەلام) کە لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکان و شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا خەڵکی بە کەشتی بەسەر ڕووباری دیجلەدا دەگواستەوە، بەتایبەتی لە دەوروبەری دیوی کەرخی بەغداد. جگە لە کارەکانی لەسەر ڕووبارەکە، دابول بە نمایشکاری مۆسیقای مەقامی عێراقی ناسرا کەسایەتی خۆشەویست لە هەردوو فۆلکلۆری زارەکی و کولتوری بینراودا.

چیرۆکەکەی لە ژیانی واقیعی تێپەڕی و بۆ ناو شانۆی عێراقی، لەوێ وەک ئارکیتایپی کولتووری ئاهەنگی بۆ دەگێڕدرا. کارەکتەرەکەی بۆ ماوەیەک لەسەر شانۆ نمایشکرا پێش ئەوەی بەناوبانگ بێت لەلایەن یوسف ئەلعەنی، هاوڕێی نزیکی دابول، لە شانۆگەرییەکەی حەفتاکانی سەدەی ڕابردووی “الشەرع” (کەناری ڕووبار)، دواتریش لە فیلمی کلاسیکی عێراقی “سەعید ئەفەندی”دا.

دیواری نوها ئەلرادی نەک تەنها یادەوەری تاکێک دەپارێزێت، بەڵکو ڕۆحی ژیانی ڕووباری بەغدا و نەریتی چینی کرێکاری دەپارێزێت. بەردەوامە لە وەستانەوە وەک هێمای فۆلکلۆری شارەکان، تێکەڵکردنی هونەر و یادەوەری و ناسنامە لە دیمەنە هەمیشە گۆڕاوەکانی پایتەختی عێراقدا.