خدر ئێل یاس یان پەیکەری سانت جۆرج

لە کەناری ڕووباری دیجلە، لە نزیک مەزارگەی خدر ئەلیاس لە بەغدا، پەیکەرێکی جوانی سیرامیک لە شێوەی مۆمێکدا وەستاوە.

دیزاینەکەی لەلایەن هونەرمەندی عێراقی سەعد شاکر کە یەکێکە لە سیرامیکزانە دیارەکانی وڵاتەکە دیزاین کراوە و لە ساڵی ١٩٨٠ تەواو بووە بۆ وێناکردنی دیمەنێکی بە قووڵی ئاشنا لە یادەوەرییە باوەکانی بەغدادا کاتێک خەڵک لە کاتی خۆرئاوابووندا مۆمیان داگیرساند و فڕێیان دەدایە ناو ڕووبارەکەوە، بەو هیوایەی خواست و دوعاکانیان بێتە دی. بە تێپەڕبوونی کات ئەم پەیکەرە بوو بە هێمایەکی بینراوی ڕێوڕەسمێک کە لە ئایین و مەزهەبەکان تێدەپەڕێت، کە جوانی هەستیاری لەگەڵ حەسرەتی ڕۆحیدا یەکدەگرێتەوە.

پەیکەرەکە هێماسازییەکەی لە پەیوەندی قووڵی خۆیەوە وەرگرتووە لەگەڵ فیگەری ئەلخدر، ئەو "بەندەی ڕاستگۆ" کە لە قورئاندا لە سورەتی الکهف (ئایەتەکانی ٦٥-٨٢)دا ئاماژەی پێکراوە، کە پێغەمبەر موسا لە کاتی گەشتەکەیدا بۆ گەڕان بەدوای زانستدا ڕووبەڕووی بووەتەوە. پێکەوە شاهیدی زنجیرەیەک ڕووداوی نهێنی بوون، کە حیکمەتەکانیان تەنها لە کۆتاییدا ڕوون بووەوە وەکو چەقاندنی کەشتییەک و کوشتنی کوڕێک و چاککردنەوەی دیوارێک دوای ئەوەی ئەلخدر کارەکانی ڕوونکردەوە. ئەمەش وایکرد ئەلخدر کەسایەتییەک بێت کە بە ئاورایەکی نهێنی و زانستی ئیلاهی لە هۆشیاری ئیسلامیدا دەورە دراوە. بە ڕاشکاوی پێی ناگوترێت پێغەمبەر، بەڵکو تەنها بە "بەندەیەک لە نێو بەندەکانماندا وەسف دەکرێت، کە ئێمە ڕەحمەتمان پێبەخشیبوو و لە ئامادەبوونمانەوە فێری زانستمان کردبوو."

لێرەوە جێگەی تایبەتی لە بیری سۆفیگەریدا بەدەستهێناوە، کە زۆرجار وەک "پیرۆزێکی زیندوو" سەیر دەکرێت، لە ڕووی ڕۆحییەوە لە ژیانی گەڕان بەدوایاندا ئامادەیە و تا ئێستاش لە ڕێگەی ڕێوڕەسمە باوەکانەوە بانگەوازی بۆ دەکرێت و ئاهەنگ دەگێڕدرێت.

لە عێراق جەژنی خدر ئەلیاس هەیە کە ساڵانە لە مانگی شوباتدا بەڕێوەدەچێت، بەم دواییە لە لیستی میراتی ڕۆشنبیری نامەعنەویدا هاتووە. لە کاتی جەژنەکەدا مۆمەکان داگیرسێنرێن و فڕێدەدرێنە ناو دیجلە هەروەک ڕێوڕەسمی کۆن، وەک چۆن ئاواتەکان دەخرێنەڕوو و خەڵک لە دەوری یادەوەری ئەلخدر کۆدەبنەوە. پەیوەندی نێوان مرۆڤ و ئاو و پاڕانەوە لە چوارچێوەیەکی سۆزداری و کۆمەڵایەتیدا کە ئیمان و نۆستالژیا تێکەڵ دەکات، دادەڕێژێتەوە.

لە باوەڕی مەسیحیدا، فیگەری سانت جۆرج (مار گیرجیس)یش جیاوازە، سەربازێکی ڕۆمانی سەدەی سێیەم یان چوارەمی زایینی، بە باوەڕە نەگۆڕەکەی ناسراوە سەرەڕای گۆشەگیری. لە شاری لیدا لە فەلەستین شەهید بووە و لەلایەن مەسیحییەکانی سەرتاسەری ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا ڕێزی لێدەگیرێت. ناوەکەی پەیوەستە بە ئەفسانەی بەناوبانگی “سانت جۆرج و ئەژدیها” کە تێیدا وەک پاڵەوانێک وێنا دەکرێت کە خراپەکاری تێکدەدات و شازادەیەک یان گەلێک ڕزگار دەکات. بوو بە هێمای پیرۆزی شەفاعەتکار و جەنگاوەری ڕۆحی.

لە عێراق و شامدا چەندین کڵێسا بە ناوی ئەوەوە ناونراون و لە ٢٣ی نیساندا ئاهەنگیان بۆ دەگێڕدرێت، سەرەڕای سەرچاوە جیاوازەکانی، هێماسازییەکەی لە هۆشیاری جەماوەریی ناوچەکانی وەک عێراق و شامدا لەگەڵ هی ئەلخدردا تێکەڵ بووە، کە ئەو مەزارگانەی کە دەگەڕێندرێنەوە بۆ “الخدر” هەندێکجار بە مەزارگەی “سەنت جۆرج”یش دادەنرێت. هەردوو کەسایەتییەکە تەوەری یارمەتی موعجیزەیی و سەرکەوتن و شەفاعەتیان هەیە.

لە سیستەمی بیروباوەڕی ئێزیدیدا، خدر ئەلیاس پێگەیەکی مەعنەوی تایبەتی هەیە.

لەژێر ناوی “فێستیڤاڵی خدر ئەلیاس” کە بەپێی ساڵنامەی ڕۆژهەڵات دەکەوێتە یەکەم پێنجشەممەی مانگی شوبات بەڕێوەدەچێت. پێش ئەویش سێ ڕۆژ بەڕۆژووبوونە. ڕێوڕەسمەکانی ئەم فێستیڤاڵە بریتین لە خواردنەوەی ئاو لە سەروبەندی ئاهەنگەکەدا بە هیوای بینینی نیشانەکانی چارەنووسی مرۆڤ لە خەودا، هەروەها ئامادەکردنی ئاردی برژاو و بەجێهێشتنی لە شوێنێکی ئارام لە شەودا، بە هیوای ئەوەی خدر ئەلیاس سەردانی بکات و “نیشانە”یەک لە دوای خۆی بەجێبهێڵێت.

لەلایەن ئێزیدییەکانەوە بە پێغەمبەر یان پێغەمبەر دادەنرێت. باوەڕیان بە گواستنەوەی ڕۆحەکان هەیە و ڕۆحی ئەویان بە یەکێک لە پیرۆزەکانیانەوە دەبەستنەوە کە بە پیرێ لەبنە ناسراوە. ڕۆژوو بۆ ئەو لە فەرزەکانی ڕێبازی ئێزیدییە و وەک هێمای نزیکبوونەوە لە خودا و پاکبوونەوە لە ئیگۆ و ئارەزووەکان سەیر دەکرێت.

بەم شێوەیە ئەم پەیکەرە بچووکە لە نزیک مەزارگەی خدر ئەلیاس وەک دەروازەیەک بۆ دیدێکی گەورە کاردەکات کە هێما ئایینی و هونەری و ئەفسانەییەکان تێیدا یەکتر دەبڕن.

لێرەدا ئەلخدر و سەینت جۆرج یەکتر دەبینن، نوێژ لەگەڵ ئەفسانە تێکەڵ دەبێت و ڕێوڕەسمە هاوبەشەکان بەردەوامن لە کۆکردنەوەی موسڵمانان و مەسیحییەکان و ئێزیدییەکان لە دیمەنێکی زیندووی یادەوەری ئایینی بەکۆمەڵی عێراقدا. بەرەنگاری پارچەپارچەبوون دەبێتەوە و ڕایدەگەیەنێت: ڕووبار یەکە، بڵێسە یەکە و ئەو ئاواتانەی فڕێدراونەتە ناو ئاوەوە هەرگیز پرسیار لە مەزهەبی ئەو کەسە ناکەن کە فڕێیانداوە بەڵکو تەنها لەبارەی دڵسۆزی دڵیانەوە.