مۆنۆمێنتی گۆڕەپانی نیسور

مۆنۆمێنتی نیسور بە یەکێک لە کارە گرنگەکانی پەیکەرتاشی عێراقی میران ئەلسەعدی دادەنرێت. لە ساڵی 1965 کارکردن لەسەر مۆنۆمێنتەکە دەستیپێکردووە و دوای پێنج ساڵ هەوڵدان لە ساڵی 1969 تەواو بووە.

مۆنۆمێنتەکە دوو دەمامکی پەپوولەیی نیشان دەدات کە لەناو گۆیەکی دابەشکراودا داخراون، لە سەرەوەی کۆمەڵێک هەڵۆی برۆنزی. ئەم دیزاینە ڕەمزییە چەمکەکانی هێز و بەرزی و پاراستنی نیشتمان ورووژێنێت.

نزیکە لەوە دڵنیا بێت کە دیزاینی مۆنۆمێنتەکە ئیلهام لە قوبە جیاکراوەی مۆنۆمێنتی شەهید لەلایەن هونەرمەند ئیسماعیل فەتاح ئەلتورکەوە وەرگرتووە.

ئەم کارە هێمای فڕۆکەوانە عێراقییەکانە کە لە شەڕەکاندا شەڕیان کردووە، هەروەها ئەو شانازییەی کە ڕەگێکی قووڵی لە مێژووی عێراقدا هەیە لە شارستانییەتە کۆنەکانییەوە تا سەردەمی مۆدێرن.

مۆنۆمێنتەکە لە هەمان شوێن دانراوە کە فڕۆکەوانێکی عێراقی لێی نیشتووەتەوە دوای ئەوەی فڕۆکەکەی لە ساڵی ١٩٦٣ خراوەتە خوارەوە.

دوای 2003 پێشنیار کرا بۆ لابردنی ئەو شوێنەوارە بەهۆی پەیوەندییەکەی لەگەڵ پارتی بەعس، بەڵام دژایەتییەکی بەربڵاوی گشتی ڕێگری لە ڕوودانی ئەم شوێنەوارە کرد.

مۆنۆمێنتەکە لە چەندین ڕووداوی توندوتیژی و تەقینەوە ڕزگاری بووە کە ناوچەکەی هەژاندووە، لەنێویاندا ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٠٧ لە هەمان گۆڕەپانەکەدا، کە تێیدا نزیکەی ٢٠ هاوڵاتی مەدەنی بەهۆی تەقەی کۆمپانیایەکی ئەمنی ئەمریکییەوە کوژران.

مادەی برۆنزی یارمەتی پاراستنی پێکهاتەکەی دا لە کاتی گواستنەوەی بۆ پارکی ئەلزەورا و دواتر گەڕانەوەی بۆ شوێنی سەرەتایی خۆی.

بنکەی سەرەتایی مۆنۆمێنتەکە چوارگۆشە بوو و نافورەیەکی تێدابوو کە ئاوی لێشاوی بە دەوریدا زیاد دەکرد، بەڵام دواتر لەناو بازنەیەکی کۆنکرێتیدا شاردرایەوە دوای ئەوەی لە ساڵانی نەوەدەکاندا تووشی وەرینی زەوی بوو.

ئەمڕۆش مۆنۆمێنتی نیسور وەک یەکێک لە دیارترین شوێنەوارەکانی بەغدا دەمێنێتەوە. ناوی خۆی بە گۆڕەپانەکە دەبەخشێت و جێگەی ڕەمزی خۆی لە یادەوەری بەکۆمەڵدا دەپارێزێت وەک شوێنەوارێک بۆ هێز و بوێری و ئاواتەخوازی بەرزبوونەوە بەرەو سەرەوە.