مۆنۆمێنتی ئازار

مۆنۆمێنتی ئەلمەسیرە (مارش) یەکێکە لە شوێنە هونەرییە سەرنجڕاکێشەکانی بەغدا. ئەمڕۆ لە قەزای ئەلعەلاویدا بەرز وەستاوە وەک شاکارێکی پەیکەرسازی کە لە یادەوەری بینراوی عێراقدا چەسپاوە. مۆنۆمێنتەکە لەلایەن پەیکەرتاشی بەناوبانگی عێراقی خالید ئەلڕەحال دیزاین کراوە.

ئەلڕەحال کە لە ساڵی ١٩٧٨ تەواو بووە، ناوی مۆنۆمێنتەکەی ناوە “المەسیرە” بۆ ئەوەی نوێنەرایەتی گەشتی گەلی عێراق بکات بە تێپەڕبوونی کاتدا لە ئازارەوە بۆ زیندووبوونەوە، لە هەژارییەوە بۆ سەربەرزی و لە بێدەنگییەوە بۆ جوڵەی بەردەوام. وەک هەموو ڕێپێوانێکی گەورە لە مێژوودا، پاڵەوانەکانی مرۆڤی ئاسایین: جووتیار، کرێکار، سەرباز، ژن، منداڵ و ڕۆشنبیر.

ئەم شوێنەوارە بە شێوەیەکی ستراتیژی لە گۆڕەپانی ئەلعەلاوی هەڵکەوتووە، لە یەکتربڕینی نێوان بەغدای مۆدێرن و مێژووییدایە، لە تەنیشت وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی بەغدا، کە ناوەندێکی جوڵە و سەفەر و ترانزێتە. ئەم جێگیرکردنە ڕەهەندێکی بەهێزی مرۆیی و فەزایی بە مۆنۆمێنتەکە دەبەخشێت کە هێمایەک کە ئەوانەی دەگەن و ئەوانەی دەڕۆن، ڕابردوو و داهاتوو، یادەوەری و جووڵە بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

پەیکەرەکە بە شێوەیەکی بینراو لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەڕژێت، پێکهاتەیەکی بەرزبوونەوەی پێکدەهێنێت کە هێڵە گەورەکانی هەستکردن بە زەبری پێشەوە و هیوا ورووژێنن. ئەلڕەحال برۆنزی وەک مادەی سەرەکی پەیکەرسازی بەکارهێناوە، لەگەڵ بەرد بۆ بنەما و چوارچێوەی پێکهاتەیی.

مۆنۆمێنتەکە ڕەنگدانەوەی شێوازێکی ڕیالیزمی دەربڕینە: لە کاتێکدا ئەلڕەحال وردبینی ئەناتۆمی پشتگوێ نەخستووە، بەڵام فۆرمەکانی بە ڕۆحێکی قووڵی دراماتیکیی ڕژاندووە کە بە یەکجار خەبات و خۆڕاگری و کەرامەت دەگەیەنێت.

هەر فیگەرێک ڕۆڵێکی ڕەمزی لە گێڕانەوەکەدا دەگێڕێت:

•ئەو ژنەی لە ناوەند وەستاوە، ئارام و ڕاست، نوێنەرایەتی دایکی عێراقی دەکات کە هێمای بەخێوکردن و قوربانیدان.

•ئەو منداڵەی لەلایەن یەکێک لە پیاوەکانەوە بەرز دەکرێتەوە، هێمای هیوا و نەوەکانی داهاتووە.

•ڕووخسارەکان، نەک ئەبستراکت یان کون، بارگاوی بوون بە خەم و ئیرادە و ئیرادە، هەریەکەیان پارچەیەک لە خەباتی درێژخایەنی عێراق دەگێڕنەوە.

وەک زۆرێک لە شوێنەوارە کولتوورییەکانی عێراق، مۆنۆمێنتی ئەلمەسیرە لە زیان ڕزگاری نەبوو. دوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، مۆنۆمێنتەکە تاڵان کرا و چەندین پارچەی دزرا بە تایبەتی ئەوانەی کە تاجی بەشی سەرەوەیان دانا.

دوای چەند ساڵێک هەوڵی نۆژەنکردنەوە دەستیپێکرد، بەڵام زۆرێک لە بەشە ڕەسەنەکان لابراون و گۆڕدراون، ئەمەش گۆڕانکاری لە هەندێک لە تایبەتمەندییە سەرەتاییەکانیدا کرد. ئەمڕۆ مۆنۆمێنتەکە لەسەر بنکەیەکی گەورەی ستوونی وەستاوە، کە بە ڕێنووسی مێز هەڵکەندراوە کە ئاماژەیە بۆ میراتی میزۆپۆتامیا و ڕۆڵی کۆنی عێراق لە داهێنانی نووسین و گواستنەوەی شارستانیەت بۆ جیهان.

ئەلمەسیرە زیاترە لە کارێکی پەیکەرسازی. گێڕانەوەیەکی نیشتمانییە کە لە برۆنزیدا ڕێزلێنانێکی ئەبەدییە بۆ ڕۆحی عێراقی: هەمیشە هەوڵدەدات بەرەو پێشکەوتن لە کاتێکدا هەرگیز میراتە ڕەگداکوتاوەکەی لەبیر ناکات.