گۆڕستانی شاهانە

گۆڕستانی شاهانە کە بە گۆڕستانی شاهانە ناسراوە، شوێنی ناشتنی بنەماڵەی شاهانەی عێراقە. دەکەوێتە پایتەختی بەغدا، بە یەکێک لە شوێنە مێژووییە گرنگەکانی عێراق دادەنرێت، یادەوەریی دەسەڵاتی پاشایەتی هاشمیی دەپارێزێت کە سەردەمانێک حوکمڕانی وڵاتەکەی دەکرد. لە گۆڕستانەکەدا پاشماوەی چەندین پاشا و شاژن و شازادەی تێدایە کە مێژووی هاوچەرخی عێراقیان لە قاڵب داوە.

لەنێو ئەوانەی لە گۆڕستاندا نێژراون:

•پاشا فەیسەلی یەکەم (١٨٨٣-١٩٣٣): دامەزرێنەری عێراقی مۆدێرن.

•پاشا غازی (١٩١٢-١٩٣٩): کوڕی فەیسەڵی یەکەم.

•پاشا فەیسەلی دووەم (١٩٣٥-١٩٥٨): نەوەى فەیسەڵى یەکەم و دوا پادشاى عێراق.

•شاژن حوزەیمە: هاوسەری شا فەیسەڵی یەکەم.

•شاژن عەلیە: دایکی شا فەیسەلی دووەم.

•پاشا عەلی بن الحسێن (١٨٧٩-١٩٣٥): پاشای پێشووی حیجاز و برای فەیسەلی یەکەم.

•شازادە جەلیلە: کچی مەلیک عەلی.

•شازادە ڕەعیفە: کچی شا فەیسەلی یەکەم.

لە دەروازەی تری گۆڕستانەکەدا، ئەمانەی خوارەوەش بە خاک سپێردراون:

•شازادەی جێنشین عەبد ئەلئیلا: کوڕی شا عەلی و شازادەی پاشا فەیسەلی دووەم.

•مەریەم: کچێکی گەنجە کە لەلایەن عەبد ئەلئیلا بەخێوکراوە، بەو پێیەی هیچ منداڵێکی بایۆلۆژی نەبووە.

لە باخچەی گۆڕستانەکەدا دوو گۆڕ هی کەسایەتییە سەرەکییەکانی مێژووی مۆدێرنی عێراقن:

•جەعفەر عەسکەری: یەکەم وەزیری بەرگری عێراق بوو دوای پێکهێنانی حکومەت لە ساڵی 1921. دوای تیرۆرکردنی لە دیالە لە ساڵی 1936 لە ڕێگەی دانوستاندن لەگەڵ بەکر سیدقی سەرۆکی کودەتاکە، لێرە وەک شەرەفێک بەخاک سپێردرا.

•ڕستوم حەیدەر: سەرۆکی شاهانەی پرۆتۆکۆل و وەزیری دارایی لە سەردەمی پاشایەتیدا.

گۆڕستانی شاهانە لە نێوان ساڵانی ١٩٣٤ بۆ ١٩٣٦ لەلایەن تەلارسازێکی بەریتانی J. B. Cooper دروستکراوە. ڕەنگدانەوەی شێوازی تەلارسازی کلاسیکی ئیسلامییە، سێ سەقفی قوبەیی بە ڕەوشتەوە کە بە کاشی شین و نەریتی کاشی پۆشراون، بە مۆتیڤی ئەندازەیی ئیسلامی و گوڵاوی ئاڵۆز ڕازێنراونەتەوە.

پێکهاتەکە بە بەکارهێنانی بەردی جەلمود دروستکراوە، کە لە ناوچەکەدا بە "بەردی کەنار" ناسراوە، دیوارەکانی لە خشتی تەقلیدی دروستکراون، دەرگا و پەنجەرەکانیش لە دارێکی دار تیکی لوکس (ساج) دروستکراون. ئەنجامەکەی پێکهاتەیەکی تەلارسازییە کە شکۆ و گەورەیی سەردەمی هاشمیەکان وەبیر دەهێنێتەوە.

لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٢١، دوای هەوڵە بەرفراوانەکانی نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە، گۆڕستانی شاهانە بە فەرمی کرایەوە. ڕۆژێک پێشتر و لە ٢٦ی ئازاردا، بڕیاربوو پاشا عەبدوڵڵای دووەمی ئوردن سەردانی ئەو شوێنە بکات لە چوارچێوەی گەشتە فەرمییەکەیدا بۆ بەغدا، کە تێیدا بەشداری لوتکەی سێ قۆڵی لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی عێراق و سەرۆکی میسردا کرد.