وایت ئەلقەنتارە

ئەلقەنتەرەی سپی کە بە پردی سپی و پردی ئیمام عەلی ناسراوە، دەکەوێتە سەر ڕووباری حسێنییە کە لقێکی فوراتە و پێنج کیلۆمەتر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەندی شاری کەربەلا دوورە. یەکێکە لە کۆنترین پردەکان کە عوسمانییەکان لە عێراقدا دروستیان کردووە، مێژووەکەی بۆ زیاتر لە ٤٥٠ ساڵ پێش ئێستا بووە، لەو کاتەوە بووەتە دەروازەی ئاوی کەربەلا، کەشتییە بارکراوەکانی کەلوپەل و کەلوپەلی خۆراک دوای ئەوەی پارەی پەڕینەوەیان پێدا تێدەپەڕین.

ئەو شوێنەی کە پردەکەی تێدا دروستکراوە گرنگییەکی پیرۆزی هەیە، چونکە لە تەنیشتیەوە مەزارگە و شوێنی نوێژی ئیمام عەلی وەستاوە کاتێک لە ساڵی ٣٧ی کۆچیدا بە کەربەلادا تێپەڕیوە لەکاتێکدا بەرەو شەڕی سیفین لە ڕێگەی کەربەلاوە دەڕۆیشت، پاشان عەین ئەلتەمر، پاشان ئەنبار بەرەو شام. ئەم شوێنەوارە پیرۆزە هۆکاری هەڵبژاردنی ئەم شوێنە وردە بوو بۆ پردەکە.

سوڵتان سولەیمانی مەزن عوسمانی فەرمانی هەڵکەندنی ڕووباری حسێنییە لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ کەربەلا لە ساڵی ١٥٥٠ی زایینیدا، لە وەڵامی بانگەوازی دانیشتووانی شارەکە و پارێزەری مەزارگەی حوسێنییەکان، پاشان حەسەن پاشا، پارێزگاری نوێی بەغدای ڕاسپارد بۆ دروستکردنی پرد بەسەر ڕووبارەکەدا.

دروستکردنی پردەکە بەپێی شێوازی کەوانە نووکدارە، کەوانەکە نزیکەی ٥ مەتر لە سەرووی بنی ڕووبارەکەوە بەرزبووەتەوە، ئەمەش ڕێگەی بە بەلەمەکان دەدا تێپەڕن. درێژی ئێستای پردەکە ٤٦ مەتر و تیرەکەی ١.٨٠ مەتر و دیوارە پاڵپشتەکانی بە قەبارەی خۆیان جیا دەکرێنەوە، لە بنەڕەتدا زیاتر لە یەک مەتر پێوانەیان هەیە و لە سەرەوە بۆ ٤٥ سانتیمەتر بچووکتر دەبنەوە. پردەکە چوار ستوونی لە شێوەی منارە بچووکە قوبەییەکان لەخۆدەگرێت، هەندێکیان بە ڕەنگی زەرد دەردەکەون و ئەڵقەی شینیان دەوری بەشەکانی سەرەوەیان داوە.

بەربەستە مێژووییە سەرەکییەکان:

37 کۆچی: ئیمامی عەلی (صلی الله علیه وسلم) لە ڕێگای خۆیدا بۆ شەڕی سیفین بەو شوێنەدا تێپەڕی و لەوێ نوێژی کرد.

ساڵی ١٥٥٠ی زایینی: سوڵتان سلێمانی مەزن فەرمانی هەڵکەندنی ڕووباری حسێنییە و دروستکردنی پردی سەری دەرکرد.

١٨٠٣ی زایینی: پارێزگاری مەملوکەکانی بەغدا، سلێمان پاشای گەورە، دوای لەشکرکێشی وەهابیەکان بیناسازییەکەی نۆژەنکردەوە.

١٨٢٤ی زایینی: شەڕێکی نەتەوەیی ناسراو بە "ڕووداوی میراخور" یان "ڕووداوی مناخور" لە دەوروبەری لە نێوان عوسمانییەکان و خەڵکی کەربەلا کە یاخیبوونیان ڕاگەیاندبوو، ڕوویدا. دوای گەمارۆیەکی زۆر، پارێزگار داود پاشا ناچار بوو سەرکردایەتی سوپاکەی بکات بۆ داگیرکردنی شارەکە، لە ئەنجامدا بەشێکی زۆری پردەکە داڕما.

١٨٥٠ی زایینی: سەید عەلی نەهری تەلارساز محەمەدی کوڕی عەلی کوڕی ئوستا قاسم ئەلبەننا ئەسعەدی وەرگرت بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ئەو بەشە ڕووخاوە.

بڕیاردرا بۆ ئاوەدانکردنەوەی، دەسەڵاتی گشتی بۆ دێرین و میرات کاری چاککردنەوەی ئەنجامدا، لیژنەیەکی شوێنەوارناسیان لە کەربەلا پێکهێنا کە بناغەکانی دیوارە پشتیوانەکانیان بە هەمان پێوانە دێرینەکان دروستکردەوە. دواتر خراوەتە لیستی میراتی جیهانی بۆ ئاودێری، ئەمەش وەک ڕێزلێنانێک بۆ بەهای شوێنەواریی و مێژوویی ناوازەی.