مەزاری هاوەڵ کومەیل کوڕی زیاد

مەزارگەی کومەیل کوڕی زیاد ئەو شوێنەیە کە هاوەڵی بەڕێز کومەیل کوڕی زیاد النخائی ئەلکوفی دوای کوژرانی لەلایەن ئەلحەجاجی کوڕی یوسف الثقافیەوە بەخاک سپێردرا.

کومەیلی کوڕی زیاد النخاعی ئەلکوفی هاوەڵێکی بەڕێز بوو کە حەوت ساڵ پێش کۆچی لە یەمەن لەدایک بووە. بە گەنجی ئیسلامى لە باوەش گرت و پێغەمبەر محمد صلى الله عليه وسلم ئاشنا بوو. یەکێک بوو لە سەرکردەکانی گەلەکەی و لە نێویاندا پێگە و ڕێزێکی زۆری هەبوو.

دوای تیرۆرکردنی عوسمان بەیعەتی بە ئیمام عەلی کوڕی ئەبی تالیب دا و دڵسۆز بوو لە بەڵێنەکەیدا. لە هاوەڵانی متمانەپێکراوی ئیمام عەلی و هەڵگری نهێنییەکانی بوو، لە نزیکەوە یاوەری دەکرد و زانستی لێ وەردەگرت. ئیمام بە یەکێک لە گەورەترین دوعاکان، کە بە "دوعا کومەیل" ناسراوە، تایبەتی کرد. لەگەڵیدا بەشداری شەڕی سیفین دەکات، ئیمامیش وەک کارگێڕی خەزێنە، ئەوکات والی شاری هیت دەستنیشان دەکات.

دوای ئەوەی حەجاجی کوڕی یوسف ئەلتەقافی پۆستی پارێزگاری عێراقی گرتە ئەستۆ، بەجدی بەدوای کومەیلدا دەگەڕا کە بەنیازی کوشتنی بوو. کومەیل بۆ ماوەیەک خۆی شاردەوە، بەڵام ئەلحەجاج یارمەتی هۆزی کومەیل کە زۆر پێویستی پێی بوو، بڕی. بەم شێوەیە کومایل ناچار بوو خۆی تەسلیم بکات و دەڵێت: "من پیاوێکی پیرم کە ژیانم ڕێڕەوی خۆی گرتووە، دروست نییە گەلەکەم لە یارمەتییەکەی بێبەش بکەم". کاتێک ئامادە بوو لەبەردەم حەجاج ئاگاداری کرد کە ئیمام عەلی پێی وتووە حەجاج بکوژی دەبێت. ئەلحەجاج فەرمانی سەربڕینی دەرکرد، لە ناوچەی ثاوییە لە جەرگەی کوفە لە ساڵی ٨٢ی کۆچیدا بە خاک سپێردرا.

مەزارگەی کومەیل دەکەوێتە ناوچەیەکی دێرین کە پێشتر پێی دەگوترا ئەلثوییە، لە مێژوودا بۆ گۆڕستانەکانی قوڕەیش دیاری کراوە، کە ژمارەیەک هاوەڵ و کەسایەتییە دیارەکانی موسڵمان لەوێ بە خاک سپێردرابوون. لە کۆتایی سەردەمی عوسمانیدا لە بیابانێکدا جێهێڵدرا کە تەنها ئەو کەسانە سەردانیان دەکرد کە دەیانزانی.

یەکەم دروستکردنی مەزارگەی ئاغا لە ساڵانی ١٩٥٠ بوو کاتێک کۆمەڵێک باوەڕداران قوبەیەکی نوێیان دروستکرد کە ژوورێکی بۆ گۆڕ و مەزارگەکە هەبوو. پاشان لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دروستکردن بەردەوام بوو بە زیادکردنی ئارکێد و پۆرتیکۆیەکی دەرەوە. لە ساڵی ٢٠٠٠ حەج عەبد الحسێن ئەلسەرەف بەخشی بە دروستکردنی قوبەیەکی نوێی بەسەر مەزارگەکەدا، کە بە کاشی کەربەلا و ڕازاندنەوەی ئیسلامی پۆشرابوو کە ناوی ئیمامەکان (صلی الله علیه وسلم) و ناوی خودا و ناوی پێغەمبەری بەرزی لەسەر بوو.