شهر هاترا

شهر هترا در قلب صحرای شمالی جزیره، در میانه راه بین رودخانه‌های دجله و فرات در ضلع شمال غربی واقع شده است و وادی الثرثار در امتداد لبه شرقی آن جریان دارد.

اعتقاد بر این است که این شهر در آغاز قرن دوم پیش از میلاد تأسیس شده است و حکومت پادشاهی هترا، که با نام پادشاهی عربستان نیز شناخته می‌شود، تا سال ۲۴۱ میلادی ادامه یافت تا اینکه به دست شاپور اول، پادشاه ساسانی، سقوط کرد.

این شهر بر روی ویرانه‌های لایه‌های مسکونی مربوط به دوره نئوآشوری بین ۹۱۱ تا ۶۱۲ پیش از میلاد رشد کرد و سپس گسترش یافت تا اینکه به یک نهاد سیاسی مستقل تبدیل شد. در قرن دوم پیش از میلاد، این پادشاهی شروع به ظهور کرد و پادشاه ساناتروک دوم موفق به گسترش آن شد. در دوران او، این پادشاهی از رودخانه فرات به سمت غرب گسترش یافت و به مرزهای شام، که در آن زمان تحت حکومت روم بود، رسید.

آنچه بیش از همه هترا را متمایز می‌کند این است که این شهر در میان مجموعه‌ای از پادشاهی‌هایی بود که در آن دوره در منطقه هلال حاصلخیز شکوفا شدند، از جمله پادشاهی نبطی‌ها با پایتخت آن پترا، پادشاهی پالمیرا و دولت لخمید با پایتخت آن الحیرا. این شهر موفق شد خود را به عنوان یک قلعه معماری با مشارکت‌های تمدنی متعدد در زمینه‌های مختلف تثبیت کند. همچنین به عنوان اولین مکان باستان‌شناسی عراق که در سال ۱۹۸۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، در نظر گرفته می‌شود.

شهر هترا تقریباً دایره‌ای شکل است و قطر آن حدود دو کیلومتر است و توسط یک خندق محافظ عمیق و دیواری که توسط ۱۶۳ برج تقویت شده است، احاطه شده است. این دیوار از دو بخش تشکیل شده است که هر کدام به ترتیب سه متر و ۲.۵ متر عرض دارند و شکافی ۱۲ متری بین آنها در دروازه شمالی وجود دارد. یک خاکریز خاکی از هر طرف در نیم کیلومتری خارج از دیوار، شهر را احاطه کرده است و تعدادی قلعه در حومه آن قرار دارد.

هترا تنها شهر باستانی پابرجا در عراق محسوب می‌شود که با سبک معماری و هنری متمایزی، چه از نظر تکنیک، روش ساخت و مصالح، و چه از نظر طراحی و تزئینات، ساخته شده است.

این شهر به ویژه غنی از صدها مجسمه است که با مجسمه‌های متعدد حیوانات، چهره‌ها و خدایان تزئین شده‌اند، علاوه بر سازه‌های شهری و معابد باستانی مربوط به دوره‌های تاریخی مختلف.

معبد بزرگ در قلب آن شامل چندین معبد و زیارتگاه است که هر کدام به یک خدا اختصاص داده شده‌اند، با ردیفی از ایوان‌ها رو به شرق، که در پشت آن محراب خورشیدی قرار دارد: سازه‌ای مربع شکل که توسط راهروها احاطه شده است.

در دهه 1950، یک هیئت باستان‌شناسی کتیبه‌هایی را که بر روی سنگ‌های بزرگ حک شده بودند، یافت که حاوی مقررات قانونی و آداب و رسوم مربوط به سرقت و مجازات آن بود.

مشخص است که ساکنان این شهر پس از سقوط آن، طبق آداب و رسوم فاتحان، به طور کامل اخراج شدند و هرگز اسکان داده نشد، زیرا هیچ اثری از سکونت پس از محاصره یافت نشده است.

از آن زمان، این شهر قرن‌ها در سکوت فرو رفت و با بناهای سر به فلک کشیده و تزئینات کنده‌کاری‌شده‌اش که در برابر عناصر طبیعی و فراز و نشیب‌های تاریخ مقاومت کرده بودند، محافظت می‌شد تا اینکه داعش در سال ۲۰۱۵ بسیاری از بناهای تاریخی آن را که هزاران سال پابرجا بودند، ویران کرد.