صومعه بانوی ساعت (الساعه)

کلیسای لاتین یا کلیسای ساعت پدران دومینیکن، در بخش جنوبی موصل قدیم واقع شده است. این کلیسا در خاطره مردم موصل نام «کلیسای ساعت» را یدک می‌کشد، زیرا ناقوس معروف آن برای دهه‌ها به کل شهر زمان می‌داد.

حضور دومینیکن‌ها در موصل به سال ۱۷۵۰ برمی‌گردد، زمانی که اولین هیئت پدران دومینیکن ایتالیایی با حکم پاپ وارد بین‌النهرین شدند و مورد استقبال خانواده جلیلی، حاکمان شهر، قرار گرفتند. دومینیکن‌های فرانسوی از سال ۱۸۵۹ جانشین آنها شدند و در سال ۱۸۶۲ اولین چاپخانه را در عراق تأسیس کردند و کتاب‌هایی به زبان‌های عربی، کردی و سریانی منتشر کردند که از جمله تولیدات آن می‌توان به اولین کتاب مقدس به زبان عربی در عراق اشاره کرد.

سنگ بنای کلیسای اصلی فعلی در نهم آوریل ۱۸۶۶ گذاشته شد و در دوم آگوست ۱۸۷۳ تحت نظارت پدر دووال و پدر لئون تقدیس شد. این بنا، بنایی باشکوه و باشکوه به سبک رومی-بیزانسی است که دارای سه شبستان و پنج بخش است و سازه آن بر روی چهار جفت ستون استوانه‌ای مستقل تزئین شده با برگ‌های کنگر فرنگی قرار دارد که دو گنبد نیم‌کره بر فراز آن قرار دارد. دیوارهای داخلی آن با سنگ مرمر موصلی و نمای بیرونی آن با روکش سنگی طلایی رنگ پوشیده شده است.

در سال ۱۸۷۶، ملکه اوژنی دو مونتیخو، همسر ناپلئون سوم، بودجه لازم برای ساخت برج ناقوس را تأمین کرد و ساعت معروف در سال ۱۸۸۰ به عنوان هدیه‌ای از دولت فرانسه نصب شد و زمان را به همه مردم موصل هدیه داد. در حیاط کلیسا، ماکت دقیقی از غار لورد وجود دارد که شامل مجسمه بانوی معجزات است که مسیحیان، مسلمانان و ایزدی‌ها برای دعا و تبرک به آنجا مراجعه می‌کنند.

محوطه کلیسا شامل یک مجموعه کامل شامل صومعه پدران، صومعه خواهران، یک مدرسه پسرانه، یک بیمارستان، یک داروخانه، یک پرورشگاه و کلاس‌های درس بود. این ساختمان همچنین شامل سردابی است که قبرهای تعدادی از پدران دومینیکن را در خود جای داده است که شاهد نسل‌کشی ارمنی‌ها و آشوری‌ها بین سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۶ بودند و آن را در نوشته‌های خود ثبت کرده‌اند.

این صومعه در سال ۲۰۰۰ مرمت شد، اما اشغال موصل توسط داعش بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ این شاهکار معماری را به تلی از خاک تبدیل کرد. پایه‌های برج ناقوس و مکانیزم ساعت به سرقت رفت، کلیسا تخریب و محراب‌های اصلی و جانبی آن خرد شد، پنل‌های مرمر آن تکه تکه یا دزدیده شد، غار لورد و مجسمه آن در بیست و چهارم آوریل ۲۰۱۶ توسط مواد منفجره تخریب شد و صومعه به یک مرکز شکنجه تبدیل شد. با این حال، کلیسا با وجود همه اینها فرو نریخت، بلکه به عنوان فانوس دریایی که شاهد درد و رنج است، پابرجا ماند.

پس از آزادسازی موصل، یونسکو با حمایت فرانسه پروژه بازسازی را بر عهده گرفت و در سال ۲۰۲۵ صدای ناقوس ساعت کلیسا دوباره در آسمان موصل شنیده شد و از طریق آنها خاطره شهر و صدای محبوبش که نسل‌ها با ریتم ضربات آن زندگی کرده بودند، به شهر بازگردانده شد.