مسجد و مقام نبی دانیال

مسجد حضرت دانیال نبی در منطقه حضیره السدا در موصل، به ویژه در محله ای که از نظر تاریخی به عنوان محله یهودیان شناخته می شود، واقع شده است.

این مسجد یکی از قدیمی ترین مساجد شهر است که قدمت آن به صدها سال پیش بازمی گردد. گفته می شود که این مسجد در ابتدا کلیسا بوده و سپس در دوران اسلامی به مسجد تبدیل شده است و رسماً در اسناد املاک و مستغلات و شهرداری موصل با نام مسجد حضرت دانیال نبی ثبت شده است.

این مسجد با نام حضرت دانیال نبی، پیامبری که به سوی بنی اسرائیل فرستاده شد و از نوادگان حضرت داوود بود، مرتبط است. او در قرن هفتم پیش از میلاد زندگی می کرد، زمانی که توسط سربازان پادشاه بابل، نبوکدنصر، به اسارت گرفته شد و در دربار او قرار گرفت. در آنجا او بر علوم و زبان کلدانی ها تسلط یافت و در تعبیر خواب مهارت یافت تا اینکه جایگاه ویژه ای نزد پادشاه به دست آورد.

روایت های متعددی در مورد محل دفن او وجود دارد، یکی به شهر شوش در ایران، دیگری به قبرس و سومی محل دفن او را به شهر موصل مرتبط می کند که مسجد معروف آن تا به امروز نام او را بر خود دارد. روایات اسلامی حاکی از آن است که حضرت محمد (ص) فرمود: «هر که دانیال را هدایت کند، او را به بهشت بشارت ده»، که نشان دهنده جایگاه والای این پیامبر بزرگوار در وجدان اسلامی است.

این مکان در ابتدا یک معبد یهودی و سپس یک کلیسای مسیحی بود، قبل از اینکه در دوران اسلامی به مسجد تبدیل شود. این مکان شامل دو گنبد، سه مناره و چهار زیارتگاه منسوب به دانیال، حنانیا، عزرا و میکائیل، پیامبران بنی اسرائیل، است. مناره آن که در دوران عثمانی از آجر ساخته شده است، به عنوان یک نشانه ناوبری از تمام نقاط ارگ قابل مشاهده است و با طاق‌ها و گنبدهایی احاطه شده است که سبک آنها به اواخر دوران مغول یا اوایل دوران تیموری در قرن نهم هجری برمی‌گردد.

مسجد دانیال نبی در موصل مورد بازدید بسیاری از بازدیدکنندگان از شهر، استان‌های همجوار و کشورهای اطراف قرار دارد که جایگاه معنوی این نام باستانی را در وجدان منطقه تأیید می‌کند. محله یهودیان که این شهر در آن واقع شده است، گواه لایه‌های انباشته‌شده‌ای از تاریخ و تنوع تمدنی است که موصل در طول قرن‌ها شناخته است، زیرا این منطقه همزمان معابد، مساجد و کلیساها را در خود جای داده است، همانطور که این شهر در طول حیات خود فرزندان ادیان و فرهنگ‌های مختلف را گرد هم آورده است که در کنار هم چهره تمدنی اصیل موصل را شکل داده‌اند.