مسجد حیدر خانه

یکی از قدیمی‌ترین مساجد باقی‌مانده در بغداد تا به امروز، که زیبایی معماری و نمادگرایی ملی را با هم ترکیب می‌کند.

این مسجد در دوران عثمانی، حدود سال ۱۸۲۶، به دستور عبدالغنی الجمیل، یکی از بزرگان برجسته بغداد در آن زمان، ساخته شد.

با این حال، بعدها به نام مسجد حیدرخانه شناخته شد، که نام آن از یکی از علما و بزرگانی گرفته شده است که در دوره‌های بعدی بر امور آن نظارت داشتند.

این مسجد در طول زمان، به‌ویژه در دوران سلطنت و سپس در اواخر قرن بیستم، چندین بار مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است، در حالی که شخصیت سنتی متمایز خود را که منعکس‌کننده معماری عثمانی در بغداد است، حفظ کرده است.

این مسجد با گنبد تزئین‌شده و مناره باریک خود که از نشانه‌های خیابان الرشید، قدیمی‌ترین خیابان پایتخت، هستند، شناخته می‌شود.

مسجد حیدرخانه زمانی مرکز آموزش و موعظه مذهبی در بغداد بود و بسیاری از علما و فقهای برجسته از آن برخاستند.

تالارهای آن شامل یک کتابخانه بزرگ با کتاب‌ها و نسخه‌های خطی نادر در فقه، زبان و تاریخ بود. تا اواسط قرن بیستم، دروس مذهبی هفتگی و جلسات ذکر و موعظه در آنجا برگزار می‌شد.

در آن زمان، این مسجد به عنوان چراغ فرهنگ دینی و فکری در بغداد قدیم عمل می‌کرد.

در اوایل قرن بیستم، به ویژه در طول شورش عراق در سال ۱۹۲۰ علیه اشغال بریتانیا، این مسجد به مرکزی برای بسیج ملی تبدیل شد.

در سال ۱۹۲۰، خطبه‌هایی که مردم را به مقاومت در برابر اشغال فرا می‌خواند از منبر آن ایراد می‌شد و این مسجد به عنوان بستری برای انقلاب بغداد عمل می‌کرد.

در سال ۱۹۲۱، اولین خطبه ملی‌گرایانه علیه استعمار بریتانیا توسط شیخ محمد مهدی الخالصی، یکی از برجسته‌ترین علمای ضد اشغال عراق، در آنجا ایراد شد.

از آن زمان، مسجد حیدرخانه به نمادی از روحیه ملی بغداد و صدایی آزاد در میان صداهای عراق تبدیل شده است.

در طول دهه‌های گذشته، این مسجد به دلیل قدمت و شرایطی که بغداد از سر گذرانده، دچار بی‌توجهی و آسیب‌های ساختاری شده است.

با این حال، بعداً در پروژه‌های مرمت تحت نظارت اداره اوقاف اهل سنت و شهرداری بغداد قرار گرفت. گنبد و مناره آن در دو دهه گذشته بازسازی شده‌اند تا هویت میراثی اصیل آن حفظ شود.

مسجد حیدرخانه هنوز هم پابرجاست و میزبان نماز و خطبه‌های جمعه است و به عنوان یکی از مهم‌ترین بناهای مذهبی و تاریخی در قلب خیابان الرشید، جایی که عطر گذشته با روح حال تلاقی می‌کند، مورد توجه بازدیدکنندگان و مورخان قرار دارد.