بنای یادبود مارس

بنای یادبود المسیره (راهپیمایی) یکی از برجسته‌ترین بناهای هنری بغداد است. این بنا امروزه در محله العلوی به عنوان یک شاهکار مجسمه‌سازی که در حافظه بصری عراق حک شده، پابرجا ایستاده است. این بنای یادبود توسط خالد الرحال، مجسمه‌ساز مشهور عراقی، طراحی شده است.

الرحال که در سال ۱۹۷۸ تکمیل شد، این بنای یادبود را «المسیره» نامید تا نمایانگر سفر مردم عراق در طول زمان از رنج تا احیا، از فقر تا غرور و از سکون تا حرکت مداوم باشد. مانند هر راهپیمایی بزرگی در تاریخ، قهرمانان آن مردم عادی هستند: کشاورز، کارگر، سرباز، زن، کودک و روشنفکر.

این بنای یادبود که از نظر استراتژیک در میدان العلوی واقع شده است، در تقاطع بین بغداد مدرن و تاریخی، در کنار ایستگاه راه‌آهن مرکزی بغداد، قطب حرکت، سفر و ترانزیت، قرار دارد. این موقعیت مکانی به این بنای یادبود، بُعد انسانی و فضایی قدرتمندی می‌دهد و نمادی است که کسانی را که می‌آیند و کسانی را که می‌روند، گذشته و آینده، خاطره و حرکت را به هم متصل می‌کند.

این مجسمه از نظر بصری از راست به چپ جریان دارد و ترکیبی رو به بالا را تشکیل می‌دهد که خطوط گسترده آن حس حرکت رو به جلو و امید را القا می‌کند. الرحال از برنز به عنوان ماده اصلی مجسمه‌سازی و از سنگ برای پایه و قاب سازه استفاده کرده است.

این بنای یادبود، سبکی از رئالیسم بیانی را منعکس می‌کند: در حالی که الرحال از دقت آناتومیکی غافل نشده است، او به اشکال، روح دراماتیک عمیقی بخشیده است که مبارزه، مقاومت و وقار را همزمان منتقل می‌کند.

هر پیکره نقشی نمادین در روایت ایفا می‌کند:

•زنی که در مرکز ایستاده، آرام و قائم، نمایانگر مادر عراقی است، نمادی از باروری و فداکاری.

•کودکی که توسط یکی از مردان بلند شده است، نمادی از امید و نسل‌های آینده است.

•چهره‌ها، به جای انتزاعی یا توخالی بودن، مملو از غم، عزم و اراده هستند و هر کدام بخشی از مبارزه طولانی عراق را روایت می‌کنند.

مانند بسیاری از بناهای تاریخی فرهنگی عراق، بنای یادبود المسیره نیز از آسیب در امان نماند. پس از حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، این بنای یادبود غارت شد و چندین قطعه، به ویژه قطعاتی که تاج بخش بالایی را تشکیل می‌دادند، به سرقت رفت.

سال‌ها بعد، تلاش‌های مرمت آغاز شد، اما بسیاری از قطعات اصلی برداشته و جایگزین شدند و برخی از ویژگی‌های اصلی آن تغییر یافت. امروزه، این بنای یادبود بر روی یک پایه استوانه‌ای بزرگ قرار دارد که با خط میخی حکاکی شده است و به میراث بین‌النهرین و نقش باستانی عراق در اختراع خط و انتقال تمدن به جهان اشاره دارد.

المسیره چیزی بیش از یک اثر مجسمه‌سازی است. این یک روایت ملی است که از برنز ریخته شده و ادای احترامی ابدی به روح عراقی است: همواره در تلاش برای پیشرفت در حالی که هرگز میراث ریشه‌دار خود را فراموش نمی‌کند.