متصرفیه بغداد لیوا

ساختمان متصرفیه بغداد لیوا در منطقه جدید حسن پاشا در خیابان السرای، روبروی ساختمان القشله در سمت رصافه بغداد واقع شده است.

این بنا یکی از قدیمی‌ترین بناهای اداری است که هنوز در قلب پایتخت پابرجاست و به فصل مهمی از تاریخ حکومت عثمانی و عراق مدرن گره خورده است.

متصرفیه نماینده یک بخش اداری سطح دوم در امپراتوری عثمانی بود. یک ولایت (استان) عثمانی به چندین متصرفیه که سنجق یا لیوا نیز نامیده می‌شدند، تقسیم می‌شد که هر کدام توسط یک مقام اداری معروف به متصرف که با حکم سلطان منصوب می‌شد، اداره می‌شد.

متصرفیه خود به قَدَه‌ها (بخش‌ها) تقسیم می‌شد که خود به ناحیه‌ها (بخش‌های فرعی) تقسیم می‌شدند.

یک متصرفیه می‌توانست تابع یک ولایت بزرگتر یا در برخی موارد مستقل باشد. تأسیس ساختمان هیئت متصرفیه بغداد به اواخر قرن نوزدهم برمی‌گردد، زمانی که این مؤسسه، مدرسه سلطنتی رشیدیه را که در ۲۱ نوامبر ۱۸۶۹ تأسیس و توسط فرماندار بغداد، مدحت پاشا، ساخته شده بود، به عنوان دفتر مرکزی خود برگزید.

عبدالمجید الشاوی اولین کسی بود که در سال ۱۹۱۹ به مقام متصرفی هیئت بغداد رسید.

بعدها چندین چهره برجسته این مقام را بر عهده گرفتند و نقش‌های مهمی در شکل‌دهی به تاریخ عراق مدرن ایفا کردند، از جمله:

* رشید الخواجه (۱۹۲۰): او نقش برجسته‌ای در هموار کردن راه برای به تخت نشستن فیصل بن الحسین در عراق ایفا کرد. او همچنین از توسعه آموزشی و بشردوستانه در بغداد حمایت کرد و در جنبش ملی‌گرایانه مخالف قیمومیت بریتانیا مشارکت داشت.

* فواد الدفتری: او در تکمیل پروژه‌های خدمات عمومی مانند روشنایی خیابان‌ها و سنگفرش کردن فعالیت داشت و عضو کمیته‌ای بود که از نخست‌وزیر خواست تا انتشار قانون اساسی را تسریع کند. تأسیس هیئت متصرفیه بغداد، نقطه عطف مهمی در تحکیم مدیریت مدرن عراق بود و به سازماندهی امور سیاسی و اداری شهر در دوره‌ای حساس از تاریخ آن کمک کرد.

این ساختمان در سال ۱۹۳۴ بازسازی و نوسازی شد و سبک معماری ویکتوریایی انگلیسی را که مشخصه چندین ساختمان دولتی در بغداد در آن دوران بود، به کار گرفت.

این ساختمان بعداً در اثر آتش‌سوزی آسیب دید و در جریان حمله سال ۲۰۰۳ به عراق تا حدی تخریب شد. با این وجود، بخش بزرگی از سازه آن پابرجا ماند. در طول تاریخ خود، چندین اداره دولتی در آن قرار داشت که آخرین آنها دفتر استانداری بغداد در سال ۱۹۸۵ بود.

امروزه، ساختمان متصرفیه یک سازه میراثی در عراق محسوب می‌شود. کارهای نظافت و نگهداری برای جمع‌آوری آوار و بازسازی کفپوش انجام شده است و این ساختمان اخیراً به عنوان مکانی برای رویدادهای فرهنگی و هنری مورد استفاده قرار گرفته است و نقش خود را به عنوان بخشی از هویت میراثی بغداد احیا می‌کند.