کۆڕبەندی ڕۆشنبیری ئەفسانە

لە دڵی شەقامی ئەلڕەشیددا، کە هەنگاوەکانی مێژوو لەگەڵ هەناسەی ئێستادا تێکەڵ دەبن، "کافێی کولتووری ئەفسانەیی" وەستاوە - کافێیەکی میراتی کە ناوەکەی بە ڕوونی سەری بۆ گۆرانیبێژی ئەفسانەیی عەرەب ئوم کولتووم دەبات.

بەڵام لە ڕاستیدا زۆر زیاترە لە کافێیەک. فەزای ژیانە بۆ یادەوەری کولتووری بەغدا — خاڵی کۆبوونەوەی نەوەکان و دەنگەکان و بیرۆکەکان. کافێیەکە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن حاج عەبدولموعین ئەلمەوسیلی دامەزراوە، هەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە شوێنێکی تەرخانکراوە بۆ خۆشەویستانی مۆسیقای کلاسیک و ئەدەب و گفتوگۆی کراوە. شاعیران و ڕۆژنامەنووسان و هونەرمەندان لە بەغدا و ئەودیوەوە لێرە کۆدەبنەوە و گۆڕیان بۆ سەکۆیەکی نافەرمی بۆ هاوبەشکردنی شیعر و بیرۆکە و یادەوەری.

ئەم کافێیە دەکەوێتە شاری کۆن و کۆنی بەغدا، بە تایبەتی لەسەر شەقامی ئەلڕەشید - یەکێکە لە ڕێگا مێژووییە گرنگەکانی پایتەخت - بە تێپەڕبوونی کات، پەرەی سەندووە و بووەتە شوێنێکی دیار. نەک تەنها بۆ خۆشەویستانی قاوە و مۆسیقا، بەڵکو بۆ ئەوانەی بەدوای گەرمی یادەوەری و پەیوەندییەک بە شوێنەوە دەگەڕێن. کاتێک سەردانکەرێک هەنگاو دەنێتە ناو ئەم فەزایە، دیوارەکان پێشوازییان لێدەکەن کە بە وێنەی دەگمەنی ئوم کولتووم ڕازاوەتەوە، لە کاتێکدا گۆرانییە بێ کاتەکانی لە بڵندگۆکانەوە دەڕژێن - ئاوازەکانی هێشتا لەسەر لێو و دڵ دەوترێنەوە - ئەزموونێکی هەستیاری تەواو دروست دەکەن کە مرۆڤ دەگەڕێنێتەوە بۆ سەردەمێک کە وشەکان وەک زێڕ کێش دەکران، دەنگەکان لەنێو گەنجینەکانی نەتەوەیەکدا دەژمێردران.

ڕۆڵی کافێیەکە لە دیمەنی هونەری زیاترە. هەروەها هێمایەکی کولتووری و فۆلکلۆرییە لە دڵی بەغدا، وەبیرهێنانەوەی سەردەمێکە کە کافێکان ناوەندی درەوشاوەیی کولتووری و فیکری بوون - فەزای سەلامەت بۆ گفتوگۆ و کراوەیی. ئەمڕۆ دەرفەتێکی دەگمەن دەدات بە خاوەنکارەکانی کە بە هێمنی لە نێوان ژاوەژاوی شارەکەدا دابنیشن، جا ڕۆژنامەیەک یان کتێبێک بخوێننەوە، یان تەنها چێژ لە ساتێکی بێدەنگی دەروونی وەربگرن کە لە جیهانی مۆدێرندا ئەوەندە کەم بووە. بووەتە شوێنێکی ئایدیاڵ بۆ کۆبوونەوەی ئاسایی و دۆستانە لە نێوان ڕۆشنبیرانی شارەکەدا — وەک شوێنی پشوودانی شاعیرێک یان بەندەری هونەرمەندێک لە نێوان ڕووبارێکی چیرۆکەکاندا.

بەهۆی هێما و شوێنی خۆیەوە، کافێیەکە بووەتە یەکێک لە دیارترین فەزاکانی بەرجەستەکردنی یادەوەری کولتووری عێراقی مۆدێرن- نەک تەنها لەبەر ئەوەی ڕێز لە ناوی ئوم کولتووم دەگرێت، بەڵکو لەبەر ئەوەی فەزای شارستانی بەناوبانگ وەک دۆمەینێک بۆ هونەر و مەعریفە و شوناس دووبارە خەیاڵ دەکاتەوە. وەک بەڵگەیەک وەستاوە کە کولتوور نامرێت - تەنیا فۆرم دەگۆڕێت و بەردەوام دەبێت لە ژیانی، لەناو کوپەکانی قاوە، لە دەنگی عود و لە چیرۆکی سەردانکەران کە هەرگیز لە گەڕانەوە بێزار نابن.