مزگەوتی ئەلموجاهیدی (الخدر).

مزگەوتی ئەلموجاهیدی کە بە مزگەوتی ئەلخدر یان مزگەوتی سور ناسراوە، یەکێکە لە شوێنەوارە ئایینییە کۆنەکانی شاری موسڵی کۆن، زیاتر لە هەشت سەدە بە شکۆمەندانە لە کەناری ڕووباری دیجلە وەستاوە، شایەتحاڵی مێژووی شارەکە و شکۆمەندی تەلارسازی ئیسلامییەکەیە.

مزگەوتەکە لە ساڵی ٥٧٦ کۆچی/١١٨٠ی زایینی لەلایەن ئەبو مەنسور قەیماز ئەلرومی، نازناوی "موجاهید الدین" دامەزرا، کە ئەوکات والی قەڵای موسڵ بووە. بە پێگەی ستراتیژی لە بەشی باشووری موسڵ لە سەری پردی ئازادی لە کەناری ڕاستی ڕووباری دیجلە جیا دەکرێتەوە، ئەمەش وایکردووە ببێتە وێستگەیەکی سەرەکی بۆ گەشتیاران و بازرگانان بە درێژایی تەمەنەکان.

لە ساڵی ٥٨٠ کۆچی/١١٨٤ی زایینی، ئیبن جوبەیر ڕێبوارێکی ئەندەلوسی سەردانی موسڵی کرد و لە مزگەوتەکەدا نوێژی کرد، ئەوپەڕی سەرسامی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی کە شاهیدی بوو بە شوێنی جوان و ئەندازیاری جوان و ڕازاندنەوەی جۆراوجۆر. وەسفی کردووە و دەڵێت: "یەکێک لە شازادەکانی شارەکە مزگەوتێکی لە کەناری دیجلە لەناو خۆیدا دروستکردووە، هیچ مزگەوتێکی لەوە شایستەتر لە بیناسازیدا نابینم. وەسفکردنەکەی کەم دەبێتەوە و لە ڕازاندنەوە و ڕێکخستنەکەیدا، هەمووی لە خشتدا هەڵکەندراوە. سەبارەت بە پیرۆزگاکەشی، پیرۆزگاکانی بەهەشت دەهێنێتە بەرچاو، هەروەها بە پەنجەرەی ئاسنین دەورە دراوە کە بە بنچەکانەوە بەستراوەتەوە". ڕووی لە دیجلە کردووە، هیچ کورسییەک لەوان شەریفتر و جوانتر نییە."

لە سەردەمی ئەتابەگدا لە ساڵی ٥٤١ی کۆچی سەیفی کوڕی غازی فراوانتری کرد و توخمە تەلارسازییە گرنگەکانی بۆ زیاد کرد. پاشان حەج محمد موسەفی ئەلزەهاب بەشێک لە مزگەوتەکەی بۆ زیندوو کردەوە، دواتر ناوی مزگەوتی موسەفی لێنرا.

مزگەوتەکە لە کاتی کۆنترۆڵکردنی موسڵ لەلایەن داعشەوە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٧ زیانێکی بەرچاوی بەرکەوت، دوای ئازادکردنی، کۆمەڵە و ڕێکخراوە مەدەنییەکان دەستیان بە ئاوەدانکردنەوەی کرد، لەگەڵ کارەکانی نۆژەنکردنەوە پاراستنی کەوانە نیمچە بازنەییەکانی موسڵ و ئەو کەرەستانەی بەکارهێنراون، بەکارهێنانی هەمان ئەو بەردانەی کە پێشتر لەوێ بوون، گەڕاندنەوەی بۆ شێوازی شوێنەواریی ڕەسەنی خۆی.