Hatra Şehri

Hatra şehri, kuzeydeki Cezire çölünün kalbinde, kuzeybatı tarafında Dicle ve Fırat nehirleri arasında, doğu kenarı boyunca Wadi Al Tharthar'ın aktığı bir konumda yer almaktadır.

Şehrin MÖ 2. yüzyılın başlarında kurulduğuna inanılmaktadır ve Hatra Krallığı'nın (Arabistan Krallığı olarak da bilinir) yönetimi, Sasani Kralı I. Şapur'un eline geçene kadar MS 241 yılına kadar devam etmiştir.

MÖ 911 ile 612 yılları arasındaki Yeni Asur dönemine ait yerleşim katmanlarının kalıntıları üzerinde gelişmiş, daha sonra bağımsız bir siyasi varlık haline gelene kadar genişlemiştir. MÖ 2. yüzyılda krallık ortaya çıkmaya başlamış ve Kral II. Sanatruk onu genişletmeyi başarmıştır; onun döneminde Fırat Nehri'nin batısına doğru uzanarak o zamanlar Roma egemenliği altında olan Levant sınırlarına ulaşmıştır.

Hatra'yı en çok ayıran özellik, o dönemde Bereketli Hilal bölgesinde gelişen krallıklar topluluğunun bir parçası olmasıdır; bu krallıklar arasında başkenti Petra olan Nabatean Krallığı, Palmira Krallığı ve başkenti El Hira olan Lahmid Devleti de bulunmaktadır. Çeşitli alanlarda çok sayıda medeniyet katkısıyla mimari bir kale olarak kendini kurmayı başarmıştır. Ayrıca 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydedilen ilk Irak arkeolojik alanı olarak kabul edilir.

Hatra şehri yaklaşık iki kilometre çapında, derin bir koruma hendeği ve 163 kuleyle güçlendirilmiş bir duvarla çevrili, yaklaşık olarak dairesel bir şehirdir. Bu duvar, sırasıyla üç metre ve 2,5 metre genişliğinde iki bölümden oluşur ve kuzey kapısında aralarında 12 metrelik bir boşluk bulunur. Şehrin etrafını her taraftan, duvarın dışında yarım kilometre mesafede toprak bir set çevreler ve bu setin dışında bir dizi kale yer alır.

Hatra, gerek teknik, gerek inşaat yöntemi ve malzemeleri, gerekse tasarım ve süsleme açısından kendine özgü bir mimari ve sanatsal tarzda inşa edilmiş, Irak'taki ayakta kalan tek arkeolojik şehir olarak kabul edilir.

Özellikle yüzlerce heykelle zengin olan şehir, farklı tarihi dönemlere ait kentsel yapılar ve antik tapınakların yanı sıra, hayvan, figür ve tanrı heykelleriyle de süslenmiştir.

Şehrin kalbindeki Büyük Tapınak, her biri bir tanrıya adanmış çeşitli tapınaklar ve türbeler içerir; doğuya bakan bir sıra eyvan ve bunların arkasında, koridorlarla çevrili kare bir yapı olan güneş tapınağı bulunur.

1950'lerde bir arkeoloji ekibi, hırsızlık ve cezasıyla ilgili yasal hükümler ve gelenekleri içeren büyük taşlara oyulmuş yazıtlar bulmuştur.

Şehrin sakinlerinin, zafer kazananların geleneklerine göre şehrin düşüşünden sonra tamamen kovulduğu ve kuşatmadan sonra herhangi bir yerleşim izine rastlanmadığı için asla yeniden yerleşime açılmadığı açıktır.

O zamandan beri şehir yüzyıllarca sessiz kaldı, doğal unsurlara ve tarihin iniş çıkışlarına direnen görkemli binaları ve oyma süslemeleriyle korundu; ta ki 2015'te IŞİD, binlerce yıldır ayakta duran birçok simgesel yapısını yok edene kadar.