هۆڵەکانی سەردەمی هاترا 13 & 15

سەردەمی شانشینی هاترا لە دەوروبەری ساڵی ١٠٠ پێش زایین تا ٢٤١ی زایینی درێژ دەبێتەوە و نوێنەرایەتی یەکێک لە سەردەمە مێژووییە هەرە گرنگەکانی باکووری میزۆپۆتامیا دەکات.

شارەکە لە باکووری ڕۆژئاوای عێراق سەریهەڵداوە و ناوەندێکی ڕۆشنبیری و شارستانی گەشەسەندوو بووە.

بە گەشەسەندنی شارستانی و بەهێزی دامەزراوە ئایینی و سیاسییەکانی جیا دەکرایەوە.

هاترە بەهۆی هەڵکەوتە ستراتیژییەکەیەوە بەدرێژایی ڕێگا بازرگانییەکانی نێوان ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی و فارس، سەرفراز بوو.

ئەم پێگەیە بووە هۆی ئەوەی ببێتە وێستگەیەکی سەرەکی بۆ کاروانەکان و ناوەندێکی بازرگانی کاریگەر لە ناوچەکەدا.

پاشماوە شوێنەوارییەکەی شێوازی هونەری ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای تێکەڵ کردووە، ئەمەش سیمایەکی ناوازە و جیاواز بە هونەرەکەی دەبەخشێت.

هاترا بە دیوارە گەورەکانی بەناوبانگ بوو، کە بەرگەی هێرشی سوپای بەهێز دەگرت.

شارەکە چەندین پەرستگای تێدابوو کە ڕەنگدانەوەی جۆراوجۆری ئایینی و ناسنامەی دەوڵەمەندی کولتووری بوو.

توخمە تەلارسازییەکانی لە گرنگترین پاشماوەکان دادەنرێت کە شارستانیەتەکانی میزۆپۆتامیا لە باکوور بەجێیان هێشتووە.

شانشینی هاترا لە ساڵی ٢٤١ی زایینی دوای گەمارۆیەکی درێژخایەن لەلایەن پاشای ساسانی شاپوری یەکەمەوە ڕووخا.

کەوتنی کۆتایی هاتنی یەکێک لە بەهێزترین شارە قەڵادارەکانی ڕۆژهەڵاتی نزیک کۆن بوو.

سەرەڕای نەمانی، وێرانەکانی بۆ چەندین سەدە وەک بەڵگەیەک لەسەر گەورەییەکەی وەستاون.

ئەمڕۆ وێرانەکانی هاترە لە گرنگترین شوێنەوارەکانی عێراقن.

یونسکۆ وەک ڕێزلێنانێک بۆ بەهای مێژوویی و تەلارسازییان، وەک میراتێکی جیهانی خستۆتە لیستی میراتێکی جیهانییەوە.

ئەوان وەک شایەتحاڵی قۆناغێکی دیاری مێژووی میزۆپۆتامیا دەمێننەوە.