پەیکەری خودا نابو

پێش ئەوەی بەربەستی مۆزەخانەکە ببڕیت، نابو وەک هەمیشە بە بەرزی وەستاو سڵاوت لێدەکات، دەستەکانی لە دۆخێکدا گرتووە کە حیکمەت و کەرامەتیان لێ دەردەچێت. وەک ئەوەی هەرگیز نەڕۆیشتبێت، بەڵکو هەڵیبژاردبێت وەک پاسەوانێک لە بەربەستی کاتدا بمێنێتەوە.

نابو خوداوەندی نووسین و حیکمەت و زانستە لە ئەفسانەی میزۆپۆتامیادا. ناوەکەی لە ڕەگی سامییەوە وەرگیراوە بە واتای "قسەکردن" یان "ڕاگەیاندن"، وەک ئەوەی ئەو شارستانیەتەی کە دروستی کردووە بیەوێت وشەکە خۆی بکاتە خودا.

ناوی ئەو پەیوەست بوو بە هەموو ئەو کەسانەی کە قەڵەمیان هەڵگرتووە یان بەدوای زانستدا دەگەڕێن، چونکە پارێزەری نووسەران و زانایان و ئەستێرەناسەکان بووە بە هەمان شێوە.

کوڕی خوداوەندی گەورەی مەردوک (خودای باڵای بابل)ە و لە باوکیەوە پێگەیەکی بەرزی لە نێو خوداوەندەکاندا بە میرات گرتووە. لەڕاستیدا کاریگەرییەکەی لە سەردەمی بابلی نوێدا زیادی کرد تا نزیک بوو لە گرنگیدا ڕکابەری بکات.

ژمارەی پیرۆزی چلیان بۆ دانرا، و لە نەریتی فەلەکی میزۆپۆتامیادا پەیوەندی بە هەسارەی عەطاردەوە هەبوو. دیارترین هێمای ئەو قەڵەم و چەقۆی نووسین بوو، هەندێکجاریش ئەژدیهای باڵدار بوو کە بە "موشوشوشو" ناسراوە.

ژنەکەی خوداوەندی تەشمێتوو بوو، هەروەها خوداوەندی نووسین بوو، بۆیە وشە و مەعریفە لە هەموو شتێکدا یەکیان دەگرت.

پەرستنی ئەو لە شاری بۆرسیپا لە نزیک بابل سەنتەر بوو، لەوێ پەرستگای "ئەزیدا" (بە واتای "ماڵی ئەبەدی") بۆی دروستکرا، کە مەزارگەیەک بوو بۆ زانایان و قەشەکانی سەرتاسەری میزۆپۆتامیا.

نەبو پارێزەری لوحی چارەنووسەکان بوو، ئەو لووحە گەردوونییەی کە چارەنووس و تەمەنی مرۆڤەکانی لەسەر تۆمار کراوە.

لە هەر ساڵێکی نوێی بابل لە کاتی ئاهەنگە گەورەکانی ئاکیتوردا، قەشەکان پێیان وابوو کە ئەو نووسینی چارەنووسی مرۆڤ بۆ ساڵی داهاتوو نوێ دەکاتەوە، بۆیە دوعاکان لە ترس و هیوادا بۆی بەرز دەبوونەوە.

پێگەی ئەو ئەوەندە گەورە بوو کە کتێبخانە مەزنەکانی شاهانە، وەک کتێبخانەی ئەشوربانیپاڵ لە نەینەوا، خرانە ژێر چاودێری ئەوەوە و هۆشداری بە ناوی ئەوەوە لەسەر تابلۆکانیان دەنووسرا بۆ هەرکەسێک کە بوێری دزین یان لەناوبردنی لوحەکان بوو.

زۆرێک لە پاشا گەورەکان ناوی ئاوێتەیان هەڵگرتبوو کە ناوی ئەویان تێدابوو، لە پێشەنگییاندا نەبوخودنەسر، گەورەترین پاشای بابل، نابۆپۆلاسار، دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی بابلی نوێ و نابۆنیدۆس، دوا پاشای وەک ئەوەی پەیوەندی بە ناوی نابوەوە ئاورایەکی حیکمەت و شەرعیەتی خودایی بە پاشا بەخشیبێت کە هیچ سیفەتێکی تر نەیتوانی بیدات.