Bakırcı

Geleneksel bakır ustası olan Saffar, bakır eşya yapımı ve cilalama sanatında ustalaşmış yetenekli bir zanaatkardır. Eski Bağdat'ta en önemli mesleklerden biriydi ve mutfak eşyalarından dekoratif ve süs eşyalarına kadar günlük ev ihtiyaçlarını karşılıyordu.

Safar adı, bakırın doğal altın parlaklığını geri kazandıran cilalama işlemi anlamına gelen tasfir kelimesinden gelir. Bu işlem, oksidasyonu gidermek ve Bağdat bakırının bilinen parlak, sıcak ışıltısını geri kazandırmak için kül ve limon gibi özel malzemeler kullanılarak yapılırdı.

Bu zanaatın en ünlü merkezlerinden biri, bakır ustalarının bolluğundan dolayı adını alan Bağdat'taki Safafer Çarşısı'dır. Çekiç ve oyma aletlerinin sesi sokaklarında yankılanarak, zanaat ve sanatı dengeleyen bir ritim yaratırdı.

Saffar, farklı bakır türleriyle çalışırdı:

• Güçlü ve dayanıklı pişirme kapları için kırmızı bakır

• Dekoratif ve süs eşyaları için sarı bakır

Mesleğin aletleri arasında bakır levhaları şekillendirmek için şakuş (çekiç), makşata (kazıyıcı), düzeltme için mibarrad (eğe) ve karmaşık desenler oymak için keski ve damga gibi oyma aletleri bulunurdu.

Safar, özellikle el oymacılığındaki ustalığıyla tanınıyordu; her parçayı geometrik İslami desenler, çiçek motifleri ve Arap kaligrafisiyle süsleyerek basit eşyaları eşsiz birer miras sanat eserine dönüştürüyordu.

Bu zanaat bugün Bağdat'ın eski pazarlarında hala varlığını sürdürse de, değişen yaşam tarzları ve seri üretim alternatiflerinin yükselişi nedeniyle ciddi zorluklarla karşı karşıya. Hayatta kalması artık bu değerli sanatı geçmişte kaybolmaktan kurtarmak, desteklemek ve korumak isteyenlere bağlıdır.