کۆپەرسمیت

“ئەلسەفار” پیشەسازی مسی تەقلیدی ئەو پیشەسازییە لێهاتووەیە کە شارەزا بووە لە هونەری دروستکردن و پۆلیستکردنی کەلوپەلی مس. یەکێک بوو لە پیشە هەرە گرنگەکانی بەغدای کۆن، خزمەت بە پێداویستییەکانی ماڵەوەی ڕۆژانەی دەکرد لە کەلوپەلی چێشتخانەوە تا دەگاتە پارچەی دیکۆرات و ڕازاوە.

ناوی "سەفار" لە وشەی "تەسفیر"ەوە هاتووە، بە واتای کردەوەی پۆلیشکردنی مس و گەڕاندنەوەی بریقەی ئاڵتونی سروشتییەکەی. ئەمەش بە بەکارهێنانی مادەی تایبەتی وەک خۆڵەمێش و لیمۆ ئەنجامدرا بۆ لابردنی ئۆکساندن و گەڕاندنەوەی ئەو درەوشاوە گەشاوە و گەرمەی کە مسی بەغدادی پێی ناسراوە.

یەکێک لە ناوەندە بەناوبانگەکانی ئەم پیشەیە بریتییە لە سووق ئەلسەفافێر (بازاڕی سەفەفێر) لە بەغداد کە ناوی لێنراوە بەهۆی زۆری پیشەوانەکانی مسەوە. دەنگی چەقۆ و کەرەستەی نەخشاندن لە کۆڵانەکانیدا دەنگی دەدایەوە، ڕیتمێکی دروست دەکرد کە هاوسەنگی لە نێوان پیشەسازی و هونەریدا هەبوو.

سەفارەکە بە جۆرە جیاوازەکانی مس کاری دەکرد:

•مسی سوور بۆ کەلوپەلی چێشتلێنان بەهێز و بەهێز

•مسی زەرد بۆ پارچەی دیکۆرات و ڕازاوە

ئامرازەکانی ئەو پیشەیە بریتی بوون لە "شاکۆش" (چەقۆ) بۆ شێوەدان بە پەڕەکانی مس، "مەقشەتا" (خڕاندن)، "موبارەد" (فایل) بۆ نەرمکردن و ئامێری نەخشاندن وەکو چەقۆ و مۆر بۆ نەخشاندنی نەخشی ئاڵۆز.

“سەفار” بە تایبەتی بە شارەزایی لە نەخشاندنی دەستی ناسرابوو، هەر پارچەیەکی بە دیزاینی ئیسلامی ئەندازەیی و مۆتیڤی گوڵ و خەتنووسی عەرەبی دەڕازاندەوە و شتە سادەکانی دەگۆڕێت بۆ بەرهەمی ناوازەی هونەری میراتی.

هەرچەندە ئەم پیشەیە تا ئەمڕۆش لە بازاڕە کۆنەکانی بەغدادا بوونی هەیە، بەڵام بەهۆی گۆڕانی شێوازی ژیان و سەرهەڵدانی بەدیلەکانی بەرهەمهێنانی بەکۆمەڵ ڕووبەڕووی ئاستەنگی جددی دەبێتەوە. ئێستا مانەوەی بەندە بەو کەسانەی کە ئامادەن ئەم هونەرە بەنرخە زیندوو بکەنەوە و پشتگیری بکەن و بیپارێزن لە کاڵبوونەوە بۆ ڕابردوو.