میسبەها فرۆشیار

“المسبەهچی” فرۆشیاری تایبەتمەندی سوبەح (نوێنەی نوێژ)ە لە بازاڕە تەقلیدییەکانی بەغدا. ئەو کۆمەڵە ڕەسەنەکانی خۆی نمایش کرد کە لە کەهەب، “عەقیق” (ئاگات)، “یوسر” (مەرجانی ڕەش) و کەرەستەی لوکس دروستکرابوون و پێشکەشی کڕیارەکانی دەکرد بۆ یان “تسبیح” (زیکرە ڕۆحی) یان بۆ ڕازاندنەوە. هەندێکیان تەنها فرۆشیار نەبوون بەڵکو شارەزا بوون لە چاککردنەوە و ستینگکردنی "سوبا"، بوونە ئاماژەی متمانەپێکراو بۆ خۆشەویستانی ئەم پیشەیە.

“میسبەهچیا” شوێنێکی تایبەتی لە سووقە بەناوبانگەکاندا هەبوو، کە خەڵک لە لای کۆشکەکانیان دەوستا بۆ هەڵبژاردنی “سوبها”ی تەواو، پرۆسەیەکی پڕ لە تام و چێژ و قەدرزانی و هەندێکجاریش موزایەدەکردن لەسەر جۆر و بەهای بەردەکە. هەر سوبهایەک چیرۆک و ستایل و پێگەیەکی کۆمەڵایەتی هەڵگرتبوو.

لە بەغدا “سوبها” زیاترە لە بابەتی ئایینی. بوو بە هێمایەکی کولتووری و کۆمەڵایەتی کە نوێنەرایەتی کەرامەت و ناسنامە دەکات. شێخ و بازرگان و پیاوماقوڵانی کۆمەڵگا زۆرجار لە مزگەوت و بازاڕ و کۆبوونەوەکاندا سوباحیان هەڵدەگرت. تەنانەت هەندێک گەنج وەک نیشانەی میرات و شانازی نەریتی هەڵیانگرتبوون.

هەروەها بۆ کەسانی بەساڵاچوو، "سوبها" ئیکسسواراتێکی پیاوانە بوو کە ڕەنگدانەوەی حیکمەت و دەسەڵاتی ئارام بوو. تا مادەکە دەگمەنتر و گرانتر بوو، هێما و ڕێزی زیاتری بۆ خاوەنەکەی هێنا.

هەروەها “سوباح” وەک دیارییەکی بەناوبانگ دەدرا، بەتایبەتی لە کاتی ئاهەنگی هاوسەرگیری و بۆنە تایبەتەکاندا. باو بوو باوکی زاوا یان بووک وەک نیشانەی شەرەف و ڕێز سوبهای لوکس بدات بە هاوڕێیەکی نزیک یان خزمێکی.

هەرچەندە لە نێو گەنجانی ئەمڕۆدا کەمتر باو بووە، بەڵام هێشتا “سوباح” لە دەستی نەوە کۆنەکاندا دەبینرێت، لە کافێ و سووق و کۆبوونەوەکاندا، کە هێمای شانازی و نەریت و ڕەنگینیی کولتووری عێراقییە.