گەرماوەکەی ماڵەکە

حەمامەکەی ماڵەوە “حەمام” لە بەغدای کۆن توخمێکی بنەڕەتی بوو لە دیزاینی خانوودا کە سادەیی لەگەڵ پراکتیکیدا تێکەڵ دەکرد، لە هەمان کاتدا دڵنیایی تایبەتی و ئاسوودەیی بۆ هەموو ئەندامانی خێزانەکەی دەدا. تەنها شوێنێک نەبوو بۆ خۆشۆردن، بەڵکو بەشێک بوو لە کولتووری ڕۆژانە، کە لە نزیکەوە پەیوەست بوو بە پاکوخاوێنی و ڕێوڕەسمی خێزانییەوە.

بە شێوەیەکی گشتی حەمامەکە لە گۆشەیەکی دابڕاو لە حەوشەی ناوەوەی "ئەل هاش"، یان لە کۆتایی کۆلێژێکی درێژدا دروستکرابوو، هەندێکجاریش لە نزیک "سیرداب" (ژێرزەمین)، بە مەبەستی پاراستنی تایبەتمەندی.

لە ڕووی تەلارسازییەوە، حەمامەکە دیوارەکانی لە خشتی زەرد دروستکرابوون، بە گچکە ڕوپۆشکرابوون یان بە کاشی شین ڕازێنرابوونەوە، ئەمەش دیمەنێکی پاک و گەشاوەی پێدەبەخشی. زەویەکە بەزۆری لە بەرد یان خشت دروست دەکرا، بەرگری لە خلیسکان و شێی دەکرد. زۆرجار سەقفەکە قوبە یان لێوار بوو، بۆ ئاسانکاری هەواگۆڕکێ و ڕێگریکردن لە کۆبوونەوەی هەڵم بە تایبەتی لە زستاندا گرنگە.

لە غیابی سیستەمی گەرمکەرەوەی مۆدێرن، بەغدادیەکان شێوازە تەقلیدییەکانی بەکارهێنا بۆ هەڵگرتن و گەرمکردنی ئاو:

•ئاو لەناو پەرداخی گەورەی گڵیندا هەڵدەگیرا “هیب” بۆ ئەوەی فێنک بێت.

•قاپێکی کانزایی “تاسا” بەکاردەهێنرا بۆ ڕشتنی ئاو لە کاتی خۆشۆردندا.

•لە زستاندا ئاو لەسەر سۆبەی مس یان بڕازەری گەورە گەرم دەکرایەوە کە بە خەڵوز سووتەمەنی دەدرا، پاشان دەگوازرایەوە بۆ شوێنی حەمام.

•هەندێک لە ماڵەکان تانکییەکی کانزایی سەرەتایییان تێدابوو کە بە تۆز ناسرابوو، کە بە بەکارهێنانی خەڵوز یان دار گەرم دەکرایەوە.

سەرەڕای پێشکەوتنی بیناسازی و تەکنەلۆژیا، ئەم جۆرە حەمامە تەقلیدییە هێشتا لە هەندێک قەزای میراتی و گەڕەکە کۆنەکانی بەغدادیدا بوونی هەیە کە وەک بەڵگەیەک لەسەر هونەری تەلارسازی فۆلکلۆر و داهێنەری گونجاندن لەگەڵ کەشوهەوای سەختی بەغدا، چ لە هاوین و چ لە زستاندا.