ویکەر فرۆشیار

“ئوم ئەلخوس” یەکێک بوو لە گرنگترین پیشە نەریتییەکان کە ژنان لە عێراقدا پراکتیزەیان دەکرد. پشتی بە دروستکردن و فرۆشتنی کەلوپەلی دەستی بەستبوو کە لە “خوس”ەوە دروستکرابوون، کە ماددەیەکی خورمای سروشتییە کە کۆدەکرایەوە و ئامادەکرابوو بۆ دروستکردنی کەرەستەی ڕۆژانەی پێویست لە ماڵە عێراقییەکان پێش بڵاوبوونەوەی کاڵای سەردەم.

“ئوم ئەل خوس” بەناو کۆڵانەکانی تەسکدا دەسوڕایەوە یان لە گۆشەی بازاڕە میراتییەکان دادەنیشت و بەرهەمە وردە دروستکراوەکانی دادەڕشت: “مەعفە” (پانکەی دەست)، “قوفا” (دەفرێکی تواوە کە بۆ هەڵگرتن یان خورما بەکاردێت)، سەبەتە بۆ هەڵگرتنی سەوزە و میوە، و “حەسێرا” (حەشەی تواوە) کە بۆ دانیشتن یان نوێژ بەکاردێت. هەموو ئەمانە بە لێهاتوویی و سەبر و هەستی جوانکاری ورد دروستکراون.

لە سەردەمێکدا کە ئامێرە پلاستیکی و کانزاییەکان نەبوون، ئەم بەرهەمە ڕیشاڵی خورما بەشێکی سەرەکی بوون لە هەموو ماڵێکدا کە سوودی لەگەڵ جوانیدا تێکەڵ دەکرد، و بەهرەی ئەو ژنە عێراقییەیان پیشان دەدا لە گۆڕینی سەرچاوە سروشتییەکان بۆ شتومەکی کارایی و ڕەسەن.

هەرچەندە پیشەسازییەکە لەگەڵ پێشکەوتنی کەرەستەی پیشەسازیدا کاڵ بووەتەوە، بەڵام "ئوم ئەل خوس" هێشتا بوونی هەیە هەرچەندە بە ژمارەیەکی سنووردار بە تایبەت لە ناوچە گوندنشینەکان و لە بازاڕەکاندا کە سەرنجیان لەسەر زیندووکردنەوەی میرات و پیشەسازییە نەریتییەکانە.

لەم ساڵانەی دواییدا، گرنگیدانێکی نوێ بۆ ئەم فۆرمە هونەرییە هەبووە. دەستپێشخەری نوێ سەریهەڵداوە بۆ پاڵپشتی کردنی پیشەوانان، هەروەها پێشانگە و بازاڕی تایبەت دروستکراوە بۆ نمایشکردنی بەرهەمەکانیان هەمووی لە هەوڵێکدا بۆ زیندووکردنەوەی ئەم پیشە جوانە و پاراستنی وەک بەشێک لە ناسنامەی ڕەسەنی عێراقی.