لەبلابی فرۆشیار

“ئەبو اللەبی” کەسایەتییەکی فۆلکلۆری لەبیرنەکراو لە شەقامەکانی بەغدا و زۆرێک لە شارەکانی عێراق، فرۆشیارێکی سەرگەردان پاڵ بە عەرەبانە جیاوازەکەیەوە دەنێت، "لەبلەبی" گەرم و ئاسوودەیی (نۆکی کوڵاو) بە شێوازێکی نەریتی خۆشەویست پێشکەش دەکات. بەناو بازاڕ و کافێ و گۆشەی شەقامەکاندا دەسوڕێتەوە و بە دەنگە ئاشناکانی خۆی بانگ دەکات و خەڵکی هەموو تەمەنێک بە تایبەت لە شەوانی ساردی زستاندا بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.

“لابلابی” تەنها نۆکێکە کە لە ئاوی خوێ و بەهاراتدا دەکوڵێنرێت و بە گەرمی لەگەڵ زیرە و مریشک و خوێ پێشکەش دەکرێت، هەندێکجار بە ئاوی لیمۆ یان سرکە بەرز دەکرێتەوە بۆ ئەوەی تانگێکی زیاد بکرێت. هەرچەندە خواردنێکی سووکە، بەڵام بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر پڕدەکاتەوە و گەرم دەبێتەوە، ئەمەش وایکردووە هەر وەستانێک لە عەرەبانەکەی “ئەبو اللەبلەبی” ساتێک بێت بۆ هەم خۆراکدان و هەم بۆ گفتوگۆی هاوبەش.

هەردوو گەنج و پیر لە دەوری کۆدەبنەوە، چێژ لە قاپە گونجاو و تامدارەکانیان وەردەگرن لەکاتێکدا نوکتە و چیرۆک ئاڵوگۆڕ دەکەن. کەمی نرخەکەی وای لێکرد ببێتە ژەمی چینی کرێکار و هەژاران. بەڵام ئەوە بەخشندەیی “ئەبو اللەبلەبی”یە کە زۆرترین جار پێناسەی کردووە کە بەشە زیادەکانی بەخۆڕایی دەدات، یان قاپی گەرم دەداتە دەست منداڵانی هەژار بەبێ بەرامبەر، زەردەخەنەیەکی میهرەبان و دەستەواژەیەکی نەرم و ئاشنایان پێشکەش دەکات.

هەرگیز تەنها فرۆشیار نەبووە. هاوڕێی شەقام بوو، کات بەسەربردن بوو، گێڕەرەوەی چیرۆکی گاڵتەجاڕانە یان گۆرانی فۆلکلۆری خەمناک بوو، شرۆڤەکارێکی خۆبەخۆی سیاسەت بوو، یان تەنیا گوێگرێکی گەرمی کێشەکانی ڕۆژانەی ڕێبواران بوو. کارەکتەری لە گۆرانییە عێراقییەکان و “مەوال”دا نەمر بوو، وەک هێمای سادەیی و میهرەبانی و گەرمی خەڵک لەبیر دەکرا.

هەرچەندە شارەکە گۆڕاوە و ئێستا چێشتخانە مۆدێرنەکان زاڵن، بەڵام عەرەبانەکانی “ئەبو اللەبلەبی” هێشتا بە کوچە و کۆڵانەکاندا دەسوڕێنەوە بە تایبەت لە زستاندا و هەم تام و هەم ڕۆحی ڕابردوو دەپارێزن. وەک هێمای تامێکی ناوازە لە یادەوەریی بەکۆمەڵی بەغدادییەکاندا دەمێنێتەوە، ڕووخسارێکی پێکەنیناوی لە دڵی سەرمادا کە بە دەستێک کۆترێک نۆکی بەدەستەوەیە و لە دەستەکەی دیکەشدا دۆزی گەرمی.