حمل و نقل رودخانه‌ای

بین‌النهرین به دلیل عبور رودخانه‌های دجله و فرات از سرزمین‌هایش، به خاطر حمل و نقل رودخانه‌ای‌اش مشهور بود. این شیوه‌های حمل و نقل آبی، بخش اساسی زندگی روزمره در امتداد سواحل رودخانه‌ها، به ویژه در مناطق جنوبی و مرداب‌ها را تشکیل می‌دادند.

بلم یکی از قایق‌های سنتی است که معمولاً از چوب ساج یا نخل ساخته می‌شود و برای سفر و ماهیگیری، به ویژه در آب‌های کم‌عمق و باریک، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قایق با شکل مستطیلی باریک و دماغه بلند خود مشخص می‌شود که به آن قدرت مانور بالایی می‌دهد. قسمت بیرونی آن با قیر پوشانده شده است تا از نشت آب جلوگیری کرده و دوام آن را افزایش دهد.

برخی منابع معتقدند که کلمه بلم از فارسی به معنای "قایق کوچک" گرفته شده است و در گویش عراقی به طور گسترده استفاده می‌شود. بلم مدت‌ها به عنوان وسیله‌ای روزانه برای عبور بین سواحل رودخانه‌ها استفاده می‌شده است و امروزه نیز در بغداد، به ویژه در مناطق نزدیک رودخانه دجله، مورد استفاده قرار می‌گیرد. قابل توجه است که برخی از ساکنان محله شواکه، قایق‌سازی و ماهیگیری را به عنوان شغل خود انتخاب کردند و از نزدیکی خود به رودخانه سود می‌بردند.

از سوی دیگر، قفا یک وسیله‌ی آبی ساده است که قدمت آن به دوران باستان، به ویژه به تمدن‌های بین‌النهرین، مانند سومری‌ها، بازمی‌گردد. این وسیله، سازه‌ای دایره‌ای شکل است که از نی، برگ نخل یا طناب ساخته شده و از بیرون با قیر پوشانده شده تا ضد آب باشد. قفا برای حمل و نقل مردم و کالاها از رودخانه‌ها استفاده می‌شده و نمایانگر جنبه‌ی مهمی از نوآوری‌های مردمی در چگونگی سازگاری انسان‌ها با محیط رودخانه است.